Ekonomik Göstergeler
2005 GSMH (Milyar $)12,487

Kişi Başına GSMH ($)42,523

Reel GSMH Büyüme Oranı %3,5

GSYİH Sektörel Dağılımı
Tarım %1,2

Sanayi %22,4

Hizmetler %77,4
 
Enflasyon Oranı :%3,3

Yoksulluk Sınırındaki Nüfus / Nüfus: %12,5

İşgücü / Nüfus:%65,9

İşsizlik Oranı: %5,1

Faiz Oranı: %4,25

Dış Ticareti (Milyar  $)
İhracat: 904.3

İthalat:1,670.9

Denge:766.6

Ticaret Hacmi:-2,575.2

Türkiye ile Ticareti (Milyon $)
İhracat 4,274

İthalat  5,177

Denge  -903

Ticaret Hacmi 9,451
 
Toplamı İçinde Türkiye’nin Payı (%)
İhracat (Tür. ihr./ABD. ithalatı) (%):0,31

İthalat (Tür. ith./ABD. ihracatı) (%):0,47

“Yeni ekonomi” kavramı çerçevesinde, teknolojik yenilikler ve küreselleşmenin uzun dönemde verimliliği artıracağı ve üretim artışını sürekli kılacağı varsayımıyla ABD ekonomisi görünebilir bir gelecekte de bu konumunu sürdürecektir. İşsizlik oranının % 5.4 gibi düşük bir düzeyde olmasına rağmen, son yıllarda rekor düzeylere ulaşan cari işlemler açığını ve hane halkının kazançlarını tasarruf etmekten çok tüketim harcamalarına kullanmasını ABD ekonomisinin potansiyel tehdit unsurları olarak değerlendirmek mümkündür.

ABD ekonomisinin genel bir değerlendirmede dikkati çeken en önemli özelliği ekonominin ‘ikiz açıklar’ıdır. Hem ticaret hem de bütçe açığı Amerikan kamuoyunu uzun bir süredir meşgul etmektedir. Söz konusu durumun ana sebepleri arasında şunlar görülmektedir:

• On yıllık dönem içerisinde toplam 1,3 trilyon dolara tekabül eden vergi indirimleri

• Dünya toplamının neredeyse yarısını oluşturan savunma harcamalarındaki artışlar

• Irak harekatının 2004 sonu itibariyle 200 milyar doları aşacak olan maliyeti

• 11 Eylül 2001 olayları ardından havacılık ve sigortacılık gibi sektörlere yapılan transferler

2001 yılına damgasını vuran 11 Eylül saldırılarının ardından ABD ekonomisi ve ondan doğrudan etkilenen dünya ekonomisinin geleceğiyle ilgili olumsuz bekleyişler artmıştır. Bununla birlikte ABD yönetimi ve ABD Merkez Bankasının aldığı çeşitli önlemlerle, 2002 yılı ortalarından itibaren ekonomide iyileşme sağlanmıştır. 2003 yılı için kaydedilen % 2,2 oranındaki büyüme oranına karşın, 2004 yılında %4.4 gibi yüksek bir büyüme hızı kaydedilmiştir.ABD ekonomisinin genel görünümü ana başlıklar halinde aşağıdaki gibi özetlenebilir.

Büyümesi
Bütün dünya ekonomilerinde görülen büyüme trendinin ABD için de canlı olduğu görülmektedir. 2005 yılı sonu itibariyle reel fiyatlarla ABD ekonomisinin Gayri Safi Milli Hasılası (GSMH) yaklaşık 11,1 trilyon dolar olup, GSMH’nin büyüme oranı %3.5’tir.

Kişibaşına GSMH
2005 yılı sonu itibariyle ABD’nin nüfusunun 296.410.000 kişiye ulaştığı tahmin edilmektedir.  Buna göre, cari fiyatlarla 12,5 trilyon dolar civarindaki GSMH’nin kişi başına düşen tutarı 42.532 dolar olmaktadır. 

Enflasyonu
ABD ekonomisi için enflasyonun önemli bir sorun olmaya başladığını görüyoruz.  2005 yılında tüketici fiyatları (TÜFE) bir önceki yıla göre %3.4 oranında artış göstermiştir.  2006 yılının ilk 4 ayındaki enflasyon gerçekleşmeleri beklentilerin üstünde olup, 2006 yılı toplam enflasyonun 2005 yılı rakamında yüksek olması beklenmektedir. Bunda en büyük etken yüksek petrol fiyatlarıdır.  Ham petrolün varil fiyatının bir yıl içinde ikiye katlanması, doğrudan enerji fiyatlarını yükselttiği gibi, diğer sektörlerin girdi maliyetlerinde artışlara neden olmasıyla gıda, giyim ve kiralar üzerinde de artışa yol açmıştır.  Halen bir varil ham petrolün fiyatı 69-70 dolar civarında olup, petrol fiyatlarında ciddi düşüşler beklenmemekte, fiyatlarının en azından bu noktada tutulacağı öngörülmektedir.

İşsizlik
2005 yılı sonu itibariyle işsizlik oranı %5.1 olup, 2006 yılı Nisan ayı sonu itibariyle bu oran %4.7’dir. İşsizlik oranında ciddi bir düşme eğilimi gözlenmektedir..

Konut Sektörü
ABD ekonomisi için en önemli göstergelerden biri konut sektöründeki gelişmelerdir. İnşaat faaliyetlerinde istihdam edilen işçi mühendis, tütahhitler, büyük emlak şirketlerine, bireysel emlakçılar ve mortgage sağlayan büyük finansman şirketlerinden bakalara ve faiz oranlarına doğrudan etkisi nedeniyle konut sektöründeki gelişmeler ABD’de yakından izlenmektedir. 2000 yılından itibaren FED’nin kısa vadeli faiz oranlarını düşürmesiyle son yıllarda çok canlı olan konut sektörü ev fiyatlarının ve mortgage faizlerinin çok büyük tutarlara ulaşmasına sebep olmuştur. 2006 yılı başından itibaren konut sektöründeki canlılığın yerini durgunluğa bıraktığı, ev fiyatlarında bir miktar düşme meydana geldiği gözlenmektedir.

Faizleri
2004 yılı Haziran ayında %1 seviyesinde bulunan bankalararası gecelik borçlanma faizleri (kısa vadeli faizler) Amerikan Merkez Bankası FED’in o dönemden bu yana yaptığı oturumlarda 0.25’er puanlık artışlarla, 16 artışın sonunda, Mayıs 2006 itibariyle %5 seviyesine ulaşmıştır.  Enflasyonist eğilimin devam etmesi, sadece ABD için değil tüm dünya piyasaları için en önemli gösterge niteliğindeki kısa vadeli faiz oranlarının FED tarafından daha da yükseltileceği yönünde beklentileri güçlü tutmaktadır.

Kısa vadeli faizlerdeki bu artışın uzun vadeli faizlere aynı oranda yansımadığı görülmektedir.  Nisan 2006 sonu itibariyle 30 yıllık sabit mortgage faizleri %6.51 civarındadır.  2003, 2004 ve 2005 yıllarında bu oranın %5’ler civarında olduğu göz önünde bulundurulduğunda, uzun vadeli faizlerin kısa vadeli faizler kadar artmadığı gözlenmektedir.

Sanayi üretiminde Kuzey-doğu’nun üstünlüğü özellikle 1990’lardan itibaren gerilemeye başlamıştır. Ağır sanayi üretiminden verimliliği yüksek hafif sanayi üretimine geçişle birlikte batı ve güney eyaletleri ekonomiden daha çok pay almaya başlamışlardır.

GSYİH’sı neredeyse Fransa kadar olan Kaliforniya’yı büyüklük açısından New York, Teksas, Florida ve İlinois izlemektedir. 1997-2001 beş yıllık dönemde en hızlı büyüyen eyaletler Delaware (%7,1), New Mexico (%4,9), Wyoming (%4,1), Vermont (%3,8), Arizona (%3,3), Maryland (%2,6), Virginia (%1,9), Nevada (%1,9), Florida (%1,8) ve Teksas (%1,5)’tır. Büyüme hızı nispeten geride kalan eyaletlerde hem nüfus artış hızı azdır hem de yüksek teknoloji yerine geleneksel tarım ve sanayi sektörlerinde üretime ağırlık verildiği gözlenmektedir. Michigan, Indiana, New Hampshire, Kuzey Carolina, Mississippi, Alaska, Ohio, Minnesota, Idaho, Iowa ve Arkansas reel GSYİH’sı en yavaş büyüyen eyaletlerdir.

Ekonomik kaynakların Batı ve Güneye kayması; Asya ve Latin Amerika’dan gelen göçmenlerin California, Texas ve Florida’ya yerleşmeleri ve iç göç süreci ile artmıştır. 1990’lı yıllarda ABD doğumlu vatandaşların % 40’ının doğdukları eyaletten ayrı bir eyalette yaşamaya başlamaları ile iç göç süreci hızlanmıştır. İç göç: 30’lu yaşlardaki ABD vatandaşlarının daha iyi ödeme koşulları nedeniyle aileleri ile birlikte eyalet değiştirmeleri, 20’li yaş grubundakilerin kariyer edinme, ekonomik fırsatları değerlendirme amacı ile Washington veya Oregon’u tercih etmeleri ile açıklanmaktadır.

Dünya ticaretinde ihracat ve ithalat rakamları açısından en üst sırada yer alan ABD, dünyadaki en büyük tekstil ve hazır giyim tüketici grubunu oluşturmaktadır. Amerikalı tüketicinin giyim eşyası, ev tekstili ve halı satın alma isteği ve merakı ABD nüfusunun gelişmekte olan ülkelerden aldığı dış göç nedeniyle daha da hızlı artmaktadır.

Toprakların Kullanımı Ve Tarımı:
ABD topraklarının %5’i şehir ve yollardan, %26’sı ekilebilir araziden, %20’si ormanlardan ve % 21’i diğer alanlardan oluşmaktadır. ABD, çok çeşitli iklim yapısına ve çöl, dağ, orman anlamında çeşitli topografyaya sahiptir. Michigan ve Superior gölleri, 50 000 km2 alana sahip göller olup Missouri (4 090 km) ve Mississippi ( 3 770km) en uzun nehirleridir.

Doğal afetler açısından ABD önemli risk altındadır. Özellikle tropikal fırtınalar haziran ayından kasım sonuna kadar Florida ve çevresinde büyük zararlara ve su basmasına neden olmaktadır. Batı sahillerinde özellikle Kaliforniya’da deprem ve sarsıntılar sıklıkla yaşanmaktadır. Batı eyaletlerindeki orman yangınlarının en büyüğü 2000 yılında yaşanmış ve 560 bin hektar alan zarar görmüştür. Orta bölümde yer alan eyaletler açısından en büyük risk ise şiddetli kasırgalardır. Doğu sahillerinde 2001 ve 2002’de susuzluk büyük bir sorun olarak yaşanmıştır. Bütün bu olumsuzluklar son derece iyi organize edilmiş erken uyarı ve  yardım sistemi   ile  daha az zararla atlatılır hale gelmiştir.

Doğal Kaynakları Ve Çevresi
ABD’nin sahip olduğu başlıca doğal kaynaklar; Kömür, bakır, kurşun, molibden, fosfat, uranyum, boksit, altın, demir, civa, nikel, gümüş, tungsten, çinko, petrol, doğal gazdır.

Doğayı koruma konusunda bilincin oluşması sonucu hava ve su kirliliğine karşı ve nesli tehlikeye giren hayvanlar için çevre korumacı düzenlemelerin ve önlemlerin alınmasıyla ABD’de su ve havanın kalitesi artmıştır. Havada bulunan karbon monoksid gazı 1998 yılında, 1970’lerdeki düzeyi ile karşılaştırıldığında %31, sülfür dioksid ise % 37 oranında azalmıştır. Birleşmiş Milletlerin Kyoto Protokolü çerçevesinde ABD, global ısınma, ozon tabakası konularının en önemli destekçisidir. Ancak yine de dünya nüfusunun %5’ine bile sahip değilken, dünyadaki toplam karbon dioksid kirliliğinin %25’i ABD tarafından üretilmektedir.

Enerjisi:
ABD, enerji ithal eden bir ülkedir. Enerji ithalatının %80 kadar büyük bölümünü ham petrol ve petrol ürünleri oluşturmaktadır. Son 20 yılda petrol üretimi azalırken, doğal gaz üretimi dünya üretim artış hızının gerisinde kalmakla birlikte istikrarlı bir durum arz etmektedir. Elektrik üreten sanayiler girdi olarak petrol ve petrol ürünlerini değil, kömür ve nükleer enerjiyi seçmişlerdir. Nükleer tesislerin güvenilirliği konusundaki şüpheler nedeniyle kömür üretimi daha hızlı artış göstermektedir.

Alt Yapısı
Havayolu: Dünyadaki hava taşımacılığının %50’sini ABD yurt içi hava transferleri oluşturmaktadır. Ülkenin büyüklüğü nedeniyle şehirlerarası yolculuklarda havayolu tercih edilmektedir. 11 Eylül 2001’deki terörist saldırı ve SARS krizi havacılık şirketlerinin ciddi mali krizler yaşamalarına neden olmuştur. 2001 yılında toplam taşınan yolcu sayısı, bir önceki yıl 560,4 milyon kişi iken 551,8 milyon kişiye düşmüştür. 2003 yılının ilk iki ayında ise bir önceki döneme göre %8,4 artış kaydedilmiştir. Güvenlik önlemleri nedeniyle formaliteler artmış, chek-in süresi uzamıştır.

Karayolu: Karayolu ulaşımında en fazla kullanılan araç otomobildir. 1980 yılında 104,6 milyon olan araba satışı 1993 yılında 121,1 milyon, 1997 yılında129,7 milyon, 1999 yılında ise 132,4 milyon olmuştur. 2001 yılında kayıtlı araç sayısı bir önceki yıla göre % 3 artarak 137,6 milyon olmuştur. Karayolu taşımacılığı, toplam taşımacılık içinde ağırlıklı paya sahiptir.

Demiryolu: Hava ve karayolu taşımacılığının rekabetine rağmen demiryolları özellikle kısa mesafeli şehir içi taşımacılıkta en fazla kullanılan yoldur.

İletişim
ABD, dünyanın en gelişkin telekomünikasyon sektörüne sahiptir. Hane halkının %94,1’i telefona sahiptir. 1996’da çıkan Telekomünikasyon kanunu, endüstride faaliyet gösteren firmalara: uzun mesafeli görüşmeler, yerel görüşmeler ve kablolu TV olmak üzere üç alt sektör açarak rekabetin daha da artırılmasını amaçlamaktadır.

Bilişim Teknolojisi: ABD, yüksek teknolojiye sahip verimli firmaları ile bilişim sektöründe dünyada öncü ve lider konumdadır. ABD firmalarının sahip oldukları global dominant rol özellikle bilgisayar üretimi, yazılım ve internet servislerinde ortaya çıkmaktadır. Aralık 2002 itibariyle ev veya işyerlerinde internet kullananların sayısı 33,6 milyondur.

Basın-TV: TV firmaları özel sektöre aittir. TV abone sayısı 1980’de 16 milyon iken bu sayı 1993’de 55 milyona, 2003 yılının başlarında da 73,9 milyona çıkmıştır. 40-50 civarında televizyon istasyonu bulunmakla birlikte, geleneksel olarak ;ABC, CBS, NBS ile yenilerden; Fox, WB, UPN tarafından pazar paylaşılmış durumdadır.

Yaklaşık 10 bin gazetenin 7 600’ü haftalık, 913’ü pazar günleri, 1 468’i günlük çıkmaktadır. 1985 yılında 62,8 milyon olan tiraj, 2001 yılında 55,6 milyona düşmüştür. Haziran 2003’de Federal İletişim Komisyonu, medyada tekellleşmeye ilişkin son derece önemli düzenlemeler yapmıştır.

Yaşam Standardı ve İç Piyasa Hacmi
ABD’nin İstatistik Bürosu’nun (U.S. Bureau of the Census) tahminlerine göre ABD nüfusunun sürekli biçimde artarak 2050 yılında 394 milyon olması beklenmektedir.

GSYİH’nın büyük kısmının özel tüketim harcamalarına ayrıldığı ve özel sektör sabit sermaye yatırımlarının tüketime oranla daha düşük kaldığı ABD’de kişi başına milli gelir 30 000 $’ın üzerindedir. Bu özelliği ile ABD özellikle gıda ve tekstil sektörlerinde büyüyen ve dengeli bir pazar özelliğini taşımakta olup tüketicilerin markadan çok kalite ve fiyata önem vermeleri, önemli bitr tekstil ihracatçısı olan, ancak marka yaratmada henüz istenilen aşamaya gelmemiş olan ülkemizin ihracatı açısından bir avantaj teşkil etmektedir. Amerikan tüketicisinin haklarını çok iyi bilmesi ve bu haklarını koruması da pazarın bir diğer önemli bir özelliğidir.

Yabancı Sermayesi
ABD’ye yönelik yabancı sermaye yatırımlarının büyük bir kısmı başta İngiltere olmak üzere, Japonya, Hollanda ve Almanya ve Kanada tarafından yapılmaktadır. Japon firmalar ağırlıkla transplantasyon alanlarına yatırım yapmaktadırlar. 1980’li yıllardan itibaren ABD’deki yabancı sermaye yatırımları dikkat çekici boyutlarda artarken, ABD’nin yurdışına yönelik yatırımları ılımlı boyutlarda kalmıştır. 1990-1996 döneminde yurtdışından ABD’ye yapılan doğrudan yatırımlar %132 artarken, ABD’nin yurtdışına yönelik yatırımları % 109 artmıştır. 2001 yılı itibarıyla, ABD’deki doğrudan yabancı sermaye yatırımları 2,5 trilyon $ iken, ABD’nin yurt dışı doğrudan yatırımları 2,3 trilyon $’dır.

Portfolyo yatırımları açısından bakıldığında 2001 yılı verilerine göre ABD’deki hisse senedi, tahvil ve hazine bonosundan oluşan varlıklara yurt dışından yapılan yatırımların toplamı 3 245,4 milyar $ olup, son yıllarda Çin’in özellikle ABD Hazine Tahvili’ne yaptığı portföy yatırımı dikkat çekici boyutlara ulaşmıştır. ABD’nin yurtdışındaki portfolyo yatırımları ise toplam 2 110,5 milyar $’dır.

ABD Ekonomisini Etkileyen İç Ve Dış Olaylar
ABD ekonomisinin 2001 yılının başlarında girdiği durgunluk 11 Eylül olayının da etkisiyle ciddi boyutlara ulaşmış, ABD ekonomi yönetimince benimsenen vergi indirimleri ve kamu harcamalarının artırılması politikası, Irak savaşının da etkisiyle rekor seviyede bütçe açıklarıyla sonuçlanmıştır. Ekonomik durgunluktan kurtulma amacıyla ABD Yönetimince parasal  ve mali politikalarda önemli gevşemeye gidilerek tüketim ve yatırımın artırılması suretiyle ekonomik büyümeye geçilmesi hedeflenmiştir.

Bu politikalar belli ölçülerde başarılı olmuştur. 2004 yılında yaşanan ekonomik gelişmelerde  belirsizliklerin devam etmesine rağmen ekonomide iyileşme belirtileri görülmeye başlanmış olup, 2003 yılının son çeyreğinden  itibaren ekonomik göstergeler özellikle de büyüme rakamları son derece olumlu çıkmıştır. 2003 yılının 3.çeyreğindeki % 8.3’lük rekor büyüme rakamını takiben 4. çeyrekte milli gelirde %4.1’lik artış gözlemlenmiştir. Ekonomideki büyüme aynı şekilde devam etmiş ve 2004 yılında %4.4 seviyesinde gerçekleşmiştir. Kapasite kulanım oranı ise 2003 yılı sonunda artarak %75.7 olarak gerçekleşmiştir. Tüketici güven endeksinde de artış gözlemlenmiştir. Bu göstergeler bazı çevrelerde; ABD ekonomisinin büyüme momentumu kazandığı ve 2004 yılı içerisinde istihdam seviyesinde artışların beklenmesi gerektiği şeklinde yorumlanırken, diğer çevreler ise bunu “jobless recovery” yani istihdam yaratmayan ekonomik iyileşme olarak tanımlamışlardır.  Oysa, 2004 yılı içerisinde ABD’nin seçim atmosferine girmesi dikkatleri, istihdam üzerindeki etkisi orta vadede görülecek büyüme yerine işsizliğe çevirmiştir. Demokrat aday John Kerry’nin seçim propagandasını dayandırdığı temel unsurlardan biri ABD’deki işsizlik sorunu olmuştur. ABD ekonomisinin Başkan Clinton döneminde kaydettiği uzun süreli ve istikrarlı ekonomik büyüme sonucunda ABD işsizlik oranları dünya ortalamasının ve özellikle AB ve Japonya gibi diğer gelişmiş ülke işsizlik oranlarının çok altında gerçekleşmiştir. Ancak ekonomik durgunlukla beraber artan işsizlik, özellikle de son 3 yılda gerçekleşen yaklaşık 3 milyon kişilik işgücü kaybı ABD seçmeninin hayatını en temelden etkileyen konulardan biridir.  Buna rağmen işsizlik ABD için hala diğer gelişmiş ülkelerdeki kadar ciddi boyutlarda bir sorun değildir. Zira işsizlik oranları son üç yıldaki ekonomik durgunluğa rağmen hala % 6 seviyesinin altında kalmıştır. 2003 yılı ortalarında % 6.1 olan işsizlik oranı düzenli bir şekilde azalarak 2004 yılı sonunda %5.4 seviyelerine gerilemiştir.

ABD başkanlık seçimlerinde çok önemli bir yer tutan işsizliğin ana sorumlusu olarak serbest ticaretin gösterildiği bir ortamda, dünya kamuoyunda ABD’nin seçim sonrası radikal korumacı politikalara yöneleceği endişesi uyanmıştır.

ABD Başkanlık seçimlerinde neo-korumacılık olarak da adlandırılan söyleminin temelinde yatan argümanlar şöyle tespit edilmiştir.

*Ekonomideki olumlu gelişmelere rağmen yeni iş olanakları yaratılamamaktadır.

*Eskiden sadece düşük nitelikli ve ucuz işgücünde istihdam kaybı olurken artık “white collar job” diye adlandırılan daha nitelikli işler de Hindistan gibi 3. dünya ülkelerine kaptırılmaktadır.

*Federal Hükümet ve bazı eyaletler bazı kamu hizmet ihalelerini  yurt dışına “outsource” etmeye başlamışlardır. Kerry, kamu hizmetlerinin ABD’li işçiler tarafından yapılması gerektiğini öne sürmektedir.

*İşlerini diğer ülkelere taşıyan ve dolayısıyla ABD’de işsizliğe neden olan firmalara Federal  Hükümet tarafından önemli ihaleler verilmemelidir.

*“Outsourcing” nedeniyle son yıllarda yaşanan istihdam kaybının en iyi örneği çağrı merkezleridir (call center). 2001 yılından bu yana ABD’de 250.000 kişilik çağrı merkezi istihdamı Hindistan ve Filipinler gibi ülkelere kaptırılmıştır.

*ABD’li firmaların işlerinin bir kısmını veya firma merkezlerini diğer ülkelere taşımasına mani olacak vergi politikaları uygulanmalı ve istihdamın ABD’de kalması teşvik edilmelidir.

*John Kerry, Başkan seçildiği takdirde Başkan Bush’un yaptığı ticari anlaşmaları ABD işçisinin çıkarlarını gözetecek şekilde yeniden gözden geçirmeyi planladığını açıklamıştır. Başkan adayı Senatör Kerry’nin seçim propagandası daha çok hizmetler alanında korumacılık üzerine yoğunlaştığı gözlemlenmiş, bu anlayışın mal ticaretinde korumacılık yönünde de sirayet etmesi de olasılık olarak değerlendirilmiştir. Geçtiğimiz yıllarda düşük nitelikli işgücü gerektiren işlerin Çin’e kaptırıldığı söylenirken, artık yüksek nitelikli işgücü gerektiren işlerin Hindistan’a kaptırılması gündeme gelmiştir. Yani tartışmaların ve şikayetlerin odak noktası Çin’den Hindistan’a kaymaktadır.

*Başkan Bush ise korumacılık konusunda Senatör Kerry’nin tersine bir tutum izlemiştir. Başkanın Ekonomi Başdanışmanı Gregory Mankiw tarafından hazırlanarak Kongereye sunulan yıllık raporda; serbest ticaret yoluyla bazı işlerin diğer ülkelere devredilmesinin ekonominin uzun vadede yararına olduğu belirtilmiştir.

*ABD (Eski) Merkez Bankası Başkanı Alan Greenspan ise ABD’de yükselen  korumacılık akımı karşısında tavrını çok net koymuş ve adayları korumacılık yanlısı tutum izlememeleri konusunda uyararak, korumacılığın varolan  ekonomik sorunlara çare olmadığını belirtmiştir. Greenspan, düşük nitelikli Amerikan işgücünün eğitim yoluyla daha verimli ve rekabetçi bir hale getirilmesinin istihdamın diğer ülkelere kaymasını önlemenin en etkin yöntemi olduğunu,  korumacılığın benimsenmesi halinde çok az yeni istihdam sağlanacağı ve diğer ülkelerin misillemede bulunması halinde ise sonucun daha fazla istihdam kaybı olacağını belirtmiştir. Ayrıca ekonomide görülen olumlu gelişmeler nedeniyle işsizlik oranının daha da azalacağına işaret eden Greenspan, ABD için serbest ticaret dışında bir alternatif olmadığını belirtmiştir.

*Dış ticaretteki serbestleşme küreselleşmenin doğal bir sonucudur ve ABD şimdiye kadar bu konuda dünyada itici güç olma konumunu muhafaza etmiştir. Bu nedenle ABD’nin serbest ticaret ve korumacılık konusunda şimdiye kadar uyguladığı politikalarla taban tabana zıt bir politika izleyeceği yönünde tahminlerde bulunulmuştur. Korumacılık konusundaki söylemleri her ne kadar ihtiyatla izlenmiş olsa da, seçim sonrası demokrat aday Kerry’nin başkan olması halinde ABD’nin radikal korumacı politikalara yönelmesi ihtimali ABD’nin ve dünyanın içinde bulunduğu konjonktür nedeniyle gerçekçi bulunmamıştır.

ABD’nin korumacı politikalar izlemesini olanaksız kılan gerekçeler aşağıda sıralanmıştır.

A- Yapısal Ekonomik Gerekçeler:
ABD ekonomisi dünyanın en büyük ekonomisi olup aynı zamanda dünyanın en büyük ithalatçısıdır. Bu nedenle ABD’nin korumacı politikalar izlemesi ekonomisi büyük oranda ABD’ye yaptığı ihracata bağımlı, başta Çin ve Japonya olmak üzere tüm Asya ülkelerini ekonomik krize sürüklemesi söz konusudur. Ayrıca bundan, zaten çok uzun zamandır düşük büyüme oranları ve yüksek işsizlikle mücadele eden AB ekonomileri son derece olumsuz etkilenmesi söz konusudur.. Özetle; ABD’nin korumacı politikalar gütmesi tüm dünyayı ekonomik durgunluğa ve krize sürükleyecek, bu krizlerin maliyeti ABD için korumacı önlemlerin getirisinden çok daha pahalıya mal olacaktır. Ayrıca, her bölgesel ve küresel kriz ABD’nin ve ABD’nin etkin olduğu ekonomik kuruluşların yardımıyla önlenmeye çalışılmakta ve ABD’ye ciddi bir maliyeti olmaktadır.

ABD ekonomisinde enflasyonist baskının varlığı gözlemlenmektadir. Çin’in uluslararası piyasalarda gittikçe artan hammadde ve ara mal talebinin dünya fiyatlarını artırması ABD’de girdi maliyetlerine de yansımıştır. Enflasyonist baskıyı dengeleyen en önemli unsur ucuz ithalatın dengeleyici  etkisidir. Ucuz ithalatın ortadan kalkmasıyla meydana gelecek enflasyonist etkiler sonucunda ABD Merkez Bankası’nın uygulamak zorunda kalacağı anti enflasyonist politikalar büyümeyi yavaşlatacak ve istihdam da istenen artış sağlanamayacağı da değerlendirilmiştir.

Korumacılık konusu gündeme getirilirken en fazla üzerinde durulan husus “outsourcing” kavramı olmuştur. Geleneksel olarak istihdam ABD’den daha ucuz maliyetli diğer ülkelere kaymakta, ABD’li firmalar artık ABD’de üretim yerine işçiliğin daha ucuz olduğu ülkeleri tercih etmektedir.  Yani ABD ekonomisi istihdam üretmeye devam etmekte ancak bu defa ülke dışında istihdam üretmektedir. Sermaye verimliliğinin maksimize edilmesi kapitalist ekonominin ardındaki temel motivasyondur ve sermayenin katma değerin yüksek olduğu daha verimli alanlara kayması ve emek yoğun işlerin diğer ülkelere bırakılması ABD’nin şimdiye kadar başarıyla uyguladığı bir yöntem olmuştur. ABD’de “outsourcing” kavramına karşı bu tepkinin temelinde aslında emek yoğun işlerin ülke dışına kaptırılması değil, İngilizcenin ve internetin dünya çapında yaygınlaşmasıyla “white collar job” denilen nitelikli işlerin dahi diğer ülkelere kaybedilmesi yatmaktadır. İsimleri çokça zikredilmese de bu tartışmaların odağında Çin ve Hindistan gibi işgücünün çok ucuz ve işgücü verimliliğinin nispeten yüksek olduğu ülkeler yer almaktadır.

ABD, ekonomisi verimliliği temel alan ve ekonomi yönetiminin verimliliğe odaklandığı bir ülkedir. Bu nedenle ABD işgücü gibi yüksek verimliliğe sahip ve yüksek maliyetli işgücünün, korumacı önlemlerle tekstil, konfeksiyon, demir-çelik gibi sermaye verimliliği düşük, emek yoğun sektörlerde istihdam edilerek uzun vadede ABD ekonomisinin zarara uğratılmasının yeni ABD ekonomi yönetimince benimsenmesi çok olası görülmemiştir. Böyle bir uygulamanın ekonominin verimliliğini azaltacağı,  rekabetçi yapısını bozacağı ve istihdamın daha yüksek katma değer yerine daha düşük katma değer sağlayan sektörlere tahsisi sonucunu doğuracağı dikkate alınmıştır. ABD benzeri dönüşümleri daha önceleri de defalarca yaşamış ve her seferinde emek yoğun sektörlerde diğer ülkelere kaybedilen istihdam karşılığında mevcut işgücü yüksek teknoloji gibi hizmetler sektöründe istihdam edilmiştir. Ancak, yapısal olarak yüksek teknoloji ve hizmetler alanında yaratılan istihdam daha yüksek verimliliğe sahip ve daha az emek yoğun olmuştur. Zaten Başkanlık seçimlerini Başkan Bush’un kazanmasıyla, bundan sonrası için de aynı durumun geçerli olduğu yeni politikalar çerçvesinde de kanıtlanmıştır.
 
ABD sürekli yüksek miktarda dış ticaret açığı veren bir ülke olup son yıllarda bu açık rekor seviyelere ulaşmıştır. Ancak, bu konu genelde manipüle edilmeye son derece müsait olduğundan, çoğunlukla ABD yönetimleri tarafından diğer ülkeleri pazarlarını Amerikan ürünlerine ve yatırımlarına açmaya zorlama yolu olarak kullanılmaktadır. Dış ticaret istatistikleri bilindiği üzere finans, eğlence, franchise ve yazılım gibi bir çok hizmet sektörünü kapsamamaktadır. Yani, ABD ekonomisinin dış ticaret açıkları hesaplanırken, örnek olarak; ABD şirketlerinin diğer ülkelerde dominant rol oynadığı sinema, mağazalar zinciri, kredi kartları, finans, yazılım ve know-how vb. gelirleri hesaplamaya katılmamaktadır. Ayrıca ABD’ye yapılan ithalatın bir bölümü rekabetçi konumlarını muhafaza etmek için daha ucuz işgücünün olduğu ülkelerde üretim yapan ABD’li firmalar tarafından yapılmaktadır. Bazı çevrelerce bu şekilde yapılan ithalatın, ABD toplam ithalatının % 50’sini oluşturduğu ileri sürülmektedir. Ayrıca, ABD dünyanın en fazla yabancı yatırım alan ülkesidir. Tüm bunlar değerlendirmeye alındığında çizilen karamsar tablonun çok da gerçekçi olmadığı görülmektedir.

ABD’nin NAFTA’yı genişletme çabaları ve yoğun bir şekilde ikili serbest ticaret anlaşmalarına yönelmesi ile sergilediği, serbest ticaretin yaygınlaştırılmasından ziyade, kendi ekonomik ve ticari hinterlandını sağlamlaştırma ve özellikle tarım sektörüne  avantaj sağlama görüntüsü, DTÖ’nün temelindeki çoğulculuğa ve ticaretin dünya ölçeğinde serbestleştirilmesine paralel görülmemektedir.

ABD, GATT, daha sonra DTÖ’nün kurucularından biri ve dünya ticaretinin serbestleştirilmesi konusunda öncü rol oynayan bir ülkedir. Bu nedenle de ABD’nin son zamanlarda endişe ile izlenen bölgesel ticari anlaşmaları genişletme ve ikili ticari anlaşmalara yönelme konusunda izlediği agresif politikaya rağmen, şimdiye kadar izlediği politikaları bir yana bırakarak tam tersi politikalar izlemesi hem çok zordur, hem de DTÖ için olumsuz bir dönüm noktası olacaktır. AB’nin, ABD’nin mevcut korumacı politikaları konusunda izlediği misilleme politikasının yeni korumacı önlemlerle bir ticaret savaşına dönüşmesini şimdiden öngörmek mümkündür.

Nihayetinde ABD Başkanlık seçimlerini Başkan Bush’un tekrar kazanması ile özellikle “outsourcing” kavramı çerçevesinde Hindistan odaklı yeni korumacılık tehlikesi geçerliliğini kaybetmiştir. Ancak, 2005 yılında tekstil ve konfeksiyon kotalarının kalkması ile Çin Halk Cumhuriyeti  tartışmaların odağı haline gelmiş ve korumacılık yönündeki söylemlerin  yeni hedefi olmuştur. 

2005 yılında iki ülke arasında akdedilen gönüllü ihracat kısıtlması anlaşmasıyla sektörede sağlanan geçici rahatlamaya rağmen konu, geleceğe yönelik olarak gündemdeki önemini korumaktadır.
  

Kaynak: www.dtm.gov.tr