|
ULUSLARARASI
NAKLİYE LOJİSTİK
TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ ::.. |
A.I.D
"Agency for International Developement"için kısaltma.ABD Uluslar
arası Kalkınma Ajansı. ABD hükümetinin özellikle savaş,iç
savaş,salgın hastalık,kıtlık v.b.gibi olağanüstü olaylardan zarar
gören ülkelere yaptığı yardımları düzenleyen kuruluş. A.T.A "American Truckers
Association"için kısaltma.Amerika Kamyoncular Birliği. AAR "Against All Risks"için
kısaltma.Sigorta poliçelerinde "Bütün Riskler Dahil"maddesi için
kullanılır. A.A.R "Association
of American Railroads"için kullanılan kısaltma.Amerika Kıtası
Demiryolu Birliği. ABAFT
Gemiler için kıça doğru,kıç tarafta,kıç tarafında.Geminin kıçı ile
ortası arasında bir yer. ABANDON Yükleyici yada alıcının mallarını
bırakması,tek etmesi. ABATEMENT Mala zarar gelmesi ya da tarife
üzerinde fiyatlandırma halinde fatura üzerinden izin verilen
indirim. ABI "Automated Broker
Interface"için kısaltma.ABD Gümrüğü'nde acentelerin ithalat
işlemlerini gerçekleştirebildiği EDI sistemi. ABOARD Yükün taşıma vasıtasının üstüne
konması,yükün vasıta üstünde olması. ABSORPTION Bir taşıyıcının başka bir
taşıyıcının masraflarını yükleyiciye/göndericiye aksettirmeden
üstlenmesi. ACCEPTANCE
Keşidenin/ödemeyi yapacak olanın kabul ettiği ve vadesi geldiğinde
koşulsuz olarak ödemekle yükümlü olduğu vadeli draft veya ödeme
çeki.Kabaca,belirlenen şartlarda malın satın alınması anlaşmasıdır.
ACCESSORIAL CHARGES Taşıma
kaplarının kirası,döviz kuru ve teslim masrafları gibi temel
tarifeye eklenen masraflar. ACQUIESCENCE Bir konşimento
gönderici/yükleyici tarafından protesto edilmeden kabul edilir veya
imzalanırsa,gönderici sessiz kalarak anlaşma şartlarını kabul etmiş
sayılacağına dair ifade. ACQUITTANCE Yük üzerindeki iddialardan
vazgeçtiğini gösterir belge. A.C.S. "Automated Commercial Systems"için
kısaltma.ABD Gümrüklerinin EDI BILGE sistemi. ACT OF GOD Doğal afet. AD VALOREM Daha çok vergi sistemlerinde
kullanılan"Değere Göre" anlamına gelen Latince terim. ADMINISTRATIVE LAW JUDGE ABD'de "İdari
Yargıç" ADMIRALITY ABD'de
"Bahriye Mahkemesi".İngiltere'de Deniz Kuvvetleri Kumandanlığı.
ADVANCE 1.Peşin avans 2.Daha
önce rezervasyonu yapılmış kısa süre içinde hareket edecek olan
gemiyi taşımak. ADVANCED
CHARGES Nihai olarak gönderici/yükleyici veya
alıcı/konsiyeden tahsil edilecek olan ve bir taşıyıcıdan diğerine
aktarılan taşımacılık ücreti. ADVENTURE Göndericinin/yükleyicinin tüm
riskleri üzerine aldığı yükleme. ADVICE
OF SHIPMENT Yükleme talimatı.Yerli ya da yabancı alıcının
yükün ambalajlanması,rota tayini vb. konulara ilişkin gönderdiği
not. Faturanın bir kopyası ve istenildiği takdirde konşimentonun bir
kopyası bu talimata eklenir. ADVISING
BANK Ticari bir işte tacirin nam ve hesabına kredi
ilişkisini başlatan banka. AFFREIGHTMENT,
CONTRACT OF Yük yeri rezervasyon kontratı.Bir denizyolu
taşıyıcısının bir ihracatçı veya ithalatçıya belirli zamanda belirli
tarifede gemisinde kargo yeri sağlama garantisi veren kontrat.
AFT Gemi,uçak gibi araçların
arka kısmı. AGENCY TARIFF
Acente Tarifesi.Bir acentenin birçok taşıyıcı adına yayınladığı
tarife. AGENT Acente.Bir
sözleşme veya vekalete dayanarak başkası ya da bir firma adına
sözleşme düzenlemeye ve hareket etmeye yetki almış kişi yada kurum.
AGGREGATE SHIPMENT Farklı
satıcılardan tek bir alıcı/konsiyeye gönderilecek yükün bir araya
getirilip konsolide edilerek tek bir yük halinde taşınması.
AGREED WEIHGT Taşıyıcı ile
gönderici arasında yükün mutabık kalınan ağırlık yada tonajı.
AIRWAY BILL Hava
Konşimentosu.Gönderici ile hava taşıyıcı arasında ciro edilemez
formda hazırlanan taşıma senedi. ALL
IN Her şey dahil fiyat.Çıkıştan varışa tüm masrafları
kapsayan anlaşma. ALONGSIDE
Geminin yan tarafı,borda."Alongside" kayıtlı şekilde teslim edilen
mallar limanda yüklemeye uygun biçimde bordaya konur. ALTERNATIVE RATES Alternatif navlunlar.
AMBIENT TEMPERATURE Çevre
ısısı.Bir konteynır için çevre ısısı atmosfer sıcaklığıdır.
AMERICAN BUREAU OF SHIPPING
Amerikan Denizcilik Bürosu.Amerikan gemilerinin seyrüsefere
uygunluğunu tescil eden kuruluş. AMS "Automated Manifest System" için
kısaltma.ABD Gümrüğü'nün "Otomatik Özet Beyan Sistemi". ANTI-DUMPING DUTY Anti-damping
vergisi.İthal malların satışını özendirmemek ve bu malların yerli
mallara ikame edilmesini teşvik etmek için konulan vergi.
ANY QUANTITY (A.Q.) Belirlenen
navlunun,mal miktarına bağlı olmadan uygulanacağını belirten ifade.
APPARENT GOOD ORDER Harici
muayenede malın zarar görmediğinin tespiti. APPRAISEMENT Eşyanın gümrük kıymetinin
tespiti.Gümrük yetkilileri tarafından ithal edilen malın
vergilendirilecek değerinin belirlenmesi. APPRAISER'S STORES İthal edilen malların
gümrük kıymetinin tespiti için numunelerin
alındığı,incelendiği,ölçüldüğü gümrük deposu. ARBITRARY Sabit fiyatın üstüne
keyfi,ihtiyari fiyat koymak. ARRIVAL
NOTICE Varış İhbarnamesi.Taşıyıcı tarafından malın
konşimentoda belirtilen noktaya ulaştığında alıcı/konsiyeye veya
acentesine gönderdiği nota. ASC
X12 "American Standards Committee x12" için
kısaltma.Amerikan Standartları Komitesi.ABD'de elektronik veri
değişimi standartlarını belirlemekle yükümlü kuruluş. ASSIGNMENT Konşimento yada kıymetli evrakı
tahsis etme.Mülkiyet veya sair bir hak tesisi için kıymetli evrakın
devri.Emre yazılı senetlerde (konşimentolarda) ciro;nama yazılı
senetlerde yazılı bir devir beyanı. ASTERN Tornistan. ATA CARNET ATA KARNESİ.Fransızca "Admission
Temporaire" ve İngilizce "Temporary Admission" ifadelerinin
birleştirilmesiyle oluşturulan terim.Fuar,sergi,ticari numune ve
profesyonel ekipmanın sistemi kabul eden ülke topraklarını belirli
bir süre için gümrüksüz giriş çıkışını sağlayan,ilgili ticaret
odaları tarafından düzenlenen belge. ATDNSHINC "Any Time,Daytime;Night,Sundays
and Holidays Included" için kısaltma.Her zaman;gece,gündüz,pazarları
ve tatiller dahil. ATWARTSHIPS
Geminin enine çapraz yönü. AVOIRDUPOIS
POUNDS 0.4535924277 kilogram eşitinde yük ağırlık birimi.
AWWL "Always Within Institute
Warranties Limits" için kısaltma. "Her zaman Garanti Limitleri
İçinde" anlamında sigortacılık deyimi.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
B/L "Bill of Lading" için
kısaltma.Konşimento.Konşimentolar,üzerinde yazılı şartlara paralel
olarak; "Negotiable/Straight (Non-Negociable)","Clean/Dirty
(Unclean)", "Master/House", "Services/Express",
"Received/Open/Shipped" gibi adlandırmalara sahip olabilmektedir.
Konşimento çeşitleri : 1."Ocean/Marine B/L": Limandan limana yapılan
taşımayı içeren konşimentodur ve taşıyıcı,kaptan veya acente
tarafından imzalanır.Kara,demiryolu vb. iç taşımaları içermez. 2.
"Combined B/L" : Kargonun kara,deniz ve hava kombinasyonları ile
taşınması söz konusu olduğunda tanzim edilen konşimento çeşididir.
3. "Through B/L" : Kargonun birden fazla deniz aracı ile taşınması
söz konusu olduğunda düzenlenen konşimentodur. BACK HAUL Geri dönüş.Geri dönüş yükü.
BAF "Bunker Adjusment Factor"
için kısaltma.Akaryakıt Ayarlama Faktörü.Deniz hat işletmecilerini
dalgalanan akaryakıt fiyatlarından korumak için kullanılır."FAF-Fuel
Adjusment Factor" olarak da geçer. BALLOON FREIGHT Hafif ve hacimli yük.
BANK GUARANTIEE Banka
garantisi.Bankanın taşıyıcıya orijinal konşimentonun kaybolması ya
da yanlış yere gitmesi halinde verdiği garanti. BARGE CARRIERS Mavna taşıyıcısı.Mavnalı
taşımak için tasarlanan gemi. BARRATRY Gemi kaptanı veya diğer gemi
yönetiminin,gemi sahibinin rızası ve amaçları dışında
gerçekleştirdikleri yasadışı davranışlar veya yolsuzluklar için
kullanılan terim.Zarara yol açacak ihmal ve diğer yolsuzluklar da bu
kapsama girer. BARREL (BBL)
Varil.60 'F'de 42 galon sıvıyı taşıyabilen kap. BASE RATE Ana navlun.Ek masrafları
haricindeki temel tarifede belirlenen taşımacılık ücreti.
BB 1."Ballast Bonus" için
kısaltma.Geminin bir önceki seferindeki tahliye limanı ile bir
sonraki seferindeki yükleme limanı arasında ana navlun hesabında
önemsiz görülmeyecek kadar bir boş gidiş mesafesi ve maliyeti olması
halinde,bu boş gidiş maliyetini karşılamak için alınan ücrettir.
2."Bare Boat" için kısaltma.Çıplak gemi kiralama. 3."Bar-Bound" için
kısaltma.Tahıl ticaretinde "River Plate" sağlık koşulu. BCO "Beneficial Cargo Owner" için
kısaltma.Yararlanan yük sahibi.Varış yerinde malı teslim alan,malın
taşınmasında üçüncü kişi olarak hareket etmeyen ve kayıtlarda
ithalatçı olarak belirtilen kişi. BEAM Geminin genişliği. BELT LINE Ticari bölgede hizmet veren
değişimli ray sistemi. BENEFICIARY Lehdar.Ödeme almaya yetkili
kılınan şahıs veya firma. BERTH
TERMS Yükleme ve boşaltma şartı.Geminin yükleme aldığı
rıhtımdan boşaltma yapacağı rıhtıma kadar masrafları kapsayan
şartlar."Yanaşma Şartı" olarak da geçer. BILETERAL Karşılıklı.Tarafların karşılıklı
rızasını gösteren kontrat terimi. BILL OF
EXCHANGE Senet,poliçe,konşimento gibi ödeme araçları.
BILL OF LADING
Konşimento.Mal,hammadde ve eşyanın taşınmasında kullanılan çok yönlü
kullanımı olan temel ve kıymetli evrak.Konşimento navlunu,taşınan
malların özelliklerini,rotayı ve yük üzerindeki mülkiyet hakkı olan
tarafları belirler. BILL OF
SALE Yükün mülkiyetini bir ödeme veya borçlanma
karşılığında devreden vesika. BILL OF
PARTY Hizmet karşılığında ödeme yapmakla mükellef kılınan
müşteri. BILLED WEIGHT
Faturalandırılmış ağırlık.Konşimentoda belirtilen yükün ağırlığı.
BLANKET BOND Birkaç kişi,mal
ve eşyayı kapsayan tahvil. BLANKET
RATE Tek bir yüklemedeki değişik mal kalemlerine
uygulanabilir taşıma ücreti/tarifesi. BLANKET WAYBILL Birden fazla seferle
taşınan yük için düzenlenen konşimento. BLIND SHIPMENT Konşimentoda alıcısı veya
gönderici belirtilmeden yapılan yükleme. BLOCK STOWAGE İstem dışı oynamaları
önleyecek biçimde yapılan yük istifi BLOCKED TRAINS Blok tren.Farklı
istasyonlarda durup vagon eklenip çıkartılmadan,tek bir varış
noktasına çok sayıda vagonu taşıyan yük treni. BLOCKING OR BRACING Yüklerin sabitlenmesi
için yanlarına konan ağaç yada metal destekler. BLS (BALES) Balya. BOARD Borda.Araca erişim sağlama.
BOARD FEET 12 inç genişliğinde
1 feet uzunluğunda yük ölçüsü. BOBTAIL Treylersiz bir çekicinin
karayolunda seyretmesi. BOGIE
Konteynerin altına monte edilen tekerlek sistemi.
BOLSTER Şasiye monte edilen
Konteynerin güvenliğini sağlayan parça. BOND PORT Giriş gümrük limanı. BONDED FREIGHT Gümrüklü yük. BONDED WAREHOUSE Gümrüklü depo.Gümrük
yetkilileri tarafından gümrük işlemlerinin tamamlanıncaya kadar
malın depolanmasına izin verdiği antrepo. BOOKING Rezervasyon. BOOKING NUMBER Rezervasyon numarası.
BOTTOM SIDE RAILS Konteynerin
tabanındaki uzunluksal yapı elemanları. BOTTOM-AIR DELIVERY Sıcaklık kontrollü
konteynerde hava sirkülasyonunu sağlayan düzenek. BOW Geminin önü. BOXCAR Kapalı demiryolu yük aracı.
BREAK BULK Dökme yük.
BRIDGE POINT Ön taşıma
noktası.Bir limandan başka limana taşınan yükün toplandığı kara
noktası. BRIDGE PORT Ön taşıma
limanı.Bir gemiyle taşınan yükün toplanarak konteynere yüklendiği ve
yeniden taşınmak üzere başka bir limana aktarıldığı liman.
BROKEN STOWAGE Yüklenen
kargonun cins ve özelliğinden ya da yerleştirilmesindeki planlama
hatasından dolayı kullanılamayan alan. BROKER Komisyoncu.Bir yükü taşımaya
hazırlanan ve yükün taşınmasından bir komisyon elde eden kişi.
BROKERAGE Komisyonculuk.
BULK CARGO Dökme yük.Maden
cevheri,kömür,kum vb. gibi,paketlenmemiş veya konteynere
konmamış,üzeri işaretlenmemiş yük. BULK
CARRIERS Dökme yük taşıyıcısı.Hububat,gübre,maden filizi
ve petrol gibi dökme malları taşımak için inşa edilmiş bütün
gemiler. BULK-FREIGHT
CONTANIER Dökme yükler için bir boşaltma kapağı olarak
olan konteyner. BULKHEAD
Ayraç. Konteyner,vagon vb. taşıma kaplarında malların birbirinden
ayrı taşınmasına yarayan separatör. BULL
RINGS Taşınan malı sağlamlaştırmak ve kaymasının
engellemek için konteynerin tabanına yerleştirilen parçalar.
BUNKER CHARGE Yakıt ayarlama
faktörü. bkz.BAF BUNKERS Gemi
yakıtı.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
C&F
"Cost and Freight" için kısaltma.Kargo satış terimi olarak "Navlun
ve Maliyet". Satıcının malın maliyetini ve varış limanına kadar
taşıma masraflarını üstlendiği satış türü.INCOTERMS terimlerini
belirleyen Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) 1 Temmuz 1990
tarihinde bu satış terimini "CFR" olarak değiştirmiştir.
CABOTAGE Kabotaj.Aynı ülkenin
limanları arasındaki deniz ve suyolu taşımacılığına verilen
ad.Türkiye dahil birçok ülke kıyı taşımacılığını belli bayraklı
gemiler tarafında yürütülmesi için kanuni kısıtlamalara gitmiştir.
CAF "Currency Adjustment
Factor" için kısaltma.Döviz ayarlama faktörü.Deniz hat
işletmecilerini dalgalanan akaryakıt fiyatlarından korumak için
kullanılır. CAPTAIN'S PROTEST
Kötü hava veya benzeri koşullar nedeniyle kaptan tarafından tutulan
zabıt.İlk limanda tescil ettirilir.Genellikle yolculuk sırasında
kargonun uğradığı zararlardan ötürü gemi sahibi veya işletmecisini
sorumluluktan korumak için düzenlenir."Sea Protest" olarak da
bilinir. CAR POOLING
Taşıyıcının ve taşıtıcının merkezi bir otorite aracılığıyla özel
kişilere ait kara/demiryolu taşıma aracını kullanması. CAR SEAL Araç mührü.Konteyner,vagon vb.
taşıma kaplarının kapılarına konulan metal veya kuşun mühür.Mühür
genellikle kayıt için numaralandırılır. CARFLOAT Limanlarda yük aktarımı için
kullanılan raylı sistem. CARGO
Yük. CARGO MANIFEST Yük
Manifestosu/Özet Beyanı.Belirli bir seferde taşınan yükün
göndericisi ve alıcısı ile eşyanın cinsi ve miktarını gösteren
liste. CARGO NOS "Cargo Not
Otherwise Specified" için kısaltma.Yük taşıma tarifelerinde
belirtilen mal kalemleri arasında belirtilmeyen yükler için
uygulanabilir tarife ücreti. CARGO
PREFERENCE Ülke araçlarıyla taşınması gereken
yük.Genellikle kamuya ait mallar bu kapsama girer. CARGO TONNAGE Yük tonajı.Malın tarifeye
tabi tutulan ağırlığı. CARLOAD
RATE Araç yükü fiyatı. CARNET Karne.Bir malın uluslar arası
sınırları geçmesi için gümrük tarafından düzenlenen evrak.
CARRIER Taşıyıcı.Bir taşıma
kontratı gereği taşımanın kara,hava,deniz,demiryolu,iç suyolu veya
kombine olarak gerçekleştirilmesi sorumluluğunu üstlenen kişi yada
kuruluş. CARRIER CERTIFICATE
Taşıyıcı Sertifikası.Gümrüklerden malı çekmek için gümrük
yetkilileri tarafından taşıyıcıdan istenen vesika. CARTAGE İç taşıma.Aynı ülkenin şehirleri
arasında yapılan karayolu veya demiryolu taşıması. CARTMENT Gümrüklü taşıma evrakı.Aynı
gümrüğün yetki sahasıda gümrük kontrolünde bir yerden (gümrüklü
antrepodan) bir diğerine taşıma yapmak için verilen belge.
CASH AGAINST DOCUMENT'S(CAD)
Evrak karşılığı ödeme.Alıcının satıcı adına hareket eden acenteye
mal evrakını teslimine karşılık yaptığı nakit ödeme. CASH IN ADVANCE (CIA) Ön ödeme.Alıcının
satıcıya malın yüklenmesi için yaptığı ön ödeme.Genellikle sipariş
üzerine yapılan makine ve aksamı için bu yola başvurulur.
CASH WITH ORDER (CWO) Sipariş
verildiğinde ödeme. CBM "Cubic
Meter" için kısaltma.CM olarak da kısaltılır.Metreküp. CE (CONSUMPTION ENTRY) ABD'ye ithal edilen
malların deklarasyonu için kullanılan evrak. CELLS Hücre sistemi.Konteyner gemilerinde
konteynerlerin üst üste konduğu istiflenme biçimi. CENTER OF GRAVITY Taşıma araçların yada
konteynerin ağırlık merkezi. CERTIFICATE Şahadetname,sertifika.Gümrük
veya diğer sorumlu kurumun taşıyıcıya tanıdığı izni gösteren belge.
CERTIFICATE OF ORIGIN Menşe
şahadetnamesi.Uluslararası ticarette malın çıkış ülkesini gösteren
belge. CFR "Cost and Freight"
için kısaltma.Mal bedeli ve navlun.Varış limanı olarak belirtilmek
suretiyle malın belirtilen varış limanına kadar taşınması için
gerekli olan masrafları ve navlun ücretini satıcının ödemesi
demektir.Ancak,bu satış şeklinde malın kaybolma ya da zedelenme
riski ve buna bağlı olarak meydana gelen tüm masraflar,mallar
yükleme limanından geminin bordasına geçtikten sonra satıcıdan
alıcıya geçer.CFR terimi,malların ihraç işlemlerinin satıcı
tarafından yapılmasını gerektirir. CFS "Container Freight Station" için
kısaltma.Konteyner nakil istasyonu.Konteyner yüklerinin boşaltılıp
yeniden yüklendiği yer.Genellikle eksik konteyner yüklerinin
tamamlandığı,aynı alıcı/konsiyeye gidecek yüklerin konsolidasyonun
yapıldığı yer. CHARTER PARTY
Gemi kira kontratı.Sözleşmenin süresi,navlun ücreti ve seferde
uğranılacak limanlar gibi bilgileri düzenler. CHASSIS Şasi.Hareket halinde konteyneri
güvenlik altına alan tekerlekli ve konteyner kilitli düzenek.
CHOCK Yükün devrilmesini
engelleyen metal ya da ağaç konstrüksiyon. CI "Cost and Insurance" için
kısaltma."Maliyet ve sigorta". Malın maliyetini,deniz sigortasını ve
navlun dışındaki tüm taşıma ücretlerini kapsayan satış anlaşması.
CIF "Cost,Insurance and
Freight" için kısaltma.Bu satış türünde satıcı CFR terimindeki
yükümlülüklere aynen sahiptir ama aynı zamanda taşıma boyunca
malların kaybolması ya da zedelenmesi riskine karşı denizcilik
sigortası sağlama zorunluluğu vardır.Satıcı,sigorta kontratı yapar
ve primini öder.CIF,satıcı tarafından ihraç çıkış işlemlerinin
yapılmasını gerektirir. CIF&C
"Cost,Insurance,Freight & Commission" için
kısaltma."Maliyet,sigorta,navlun ve komisyon". Satıcının malın
maliyeti,navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra komisyonları
da karşıladığı satış anlaşmasıdır. CIF&E "Cost,Insurance,Freight &
Exchange" için kısaltma."Maliyet,sigorta,navlun ve kambiyo".
Satıcının malın maliyeti,navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı
sıra kambiyo masraflarını da üstlendiği satış anlaşmasıdır.
CIFCI
"Cost,Insurance,Freight,Collection And Interest" için
kısaltma."Maliyet,sigorta,navlun,teslimat ve faiz". Satıcının malın
maliyeti,navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra teslimat ve
faiz giderlerini de üstlendiği satış anlaşmasıdır. CIP "Carriage and Insurance Paid to" için
kısaltma.Satıcının CPT altında aynı yükümlülüklere sahip olduğu
anlamına gelen satış terimidir.Ancak bunlara ek olarak malların
taşınma riskine karşı alıcıya yük sigortası sağlamasını
gerektirir.Satıcı sigorta kontratı yapar ve primini öder.Satıcı
ayrıca alıcıya CIP teriminde sadece en düşük seviyede sigorta
kapsamını sağlamakla yükümlüdür.CIP;satıcı tarafından ihraç çıkışlı
işlemlerinin yapılmasını gerektirir. CKD
"Completely Knocked Down" için kısaltma.Özel bir taşımaya
tabi tutulacak tipteki araç,ekipman ve cihazların parçalarına
ayrılarak taşınması. CL
"Carload" ve "Containerload" için kısaltma.Konteyner
yükü. CLAIM Taşıma sırasında
zarar gören veya eksik çıkan malların ödenmesi için taşıyıcıya
yapılan tazminat talebi. CLASSIFICATION Sınıflandırma.Bir
konşimentoda ayrıntılı olarak belirtilen mal kalemlerini ortaya
koyan gümrük veya başka yetkili kurumlar tarafından geliştirilen
listeler. CLASSIFICATION
RATING Sınıflandırma altına alınmış mal kalemlerine
uygulanabilecek fiyatlandırma. CLASSIFICATION YARD Yük treni katarının
oluşturulduğu alan. CLAYTON
ACT ABD'nin 1914 tarihli fiyat ayrıcılığını yasadışı
kılan anti-tekel yasası. CLEAN BILL OF
LADING Taşıyıcı tarafından düzenlenen ve malın taşıyıcı
tarafından teslim aldığında zarar görmemiş ve eksiksiz olduğunu
gösteren konşimento.Aksi bir durum belirtilmediği sürece konşimento
"cleaned" yani "temiz" olarak kabul edilir. CLEANING IN TRANSIT Malın çıkış ile varış
noktaları arasında bir yerde durdurularak temizlenmesi,ayıklanması
ve/veya yeniden ambalajlanması. CLEARANCE 1.Gümrükleme 2.Aracın köprü veya
tünel gibi geçiş limitli yerlerden rahatlıkla geçebilecek şekilde
yüklenmesi. CLEAT Yükün
dayanıklılığını arttırmak için içine monte edilen demir yada ahşap
şeritler. CLECAT Avrupa
Forwarder,Gümrük Acenteleri ve Lojistik Birliği.1958 yılında
kurulmuş,Avrupa ülkelerinde freight forwarder,gümrük acenteliği ve
lojistik firmalarını temsil eden dernek ve federasyonların üyesi
bulunduğu,AB Komisyonu nezdinde danışmanlık statüsüne sahip
taşımacılık organizasyonu. CLIP-ON İzole edilmiş konteynere
takılabilen soğutma ekipmanı. COASTWISE Sahil boyunca yapılan deniz
taşımacılığı. COD "Collect
(cash) on Delivery" için kısaltma.Teslimde ödemeli satış şekli.
COFC "Container On Flat Car"
için kısaltma.Demiryolu taşımacılığında "Düz vagonla taşınan
konteyner" anlamında kullanılan kısaltma. COGSA "Carriage of Goods by Sea Act" için
kısaltma.ABD'de denizyolu taşımacılığında taşıyıcının konşimentodan
doğan sorumluluklarını düzenleyen 1936 tarihli kanun. COLLECTING BANK Havale edilen
banka.Satıcının bankasının acentesi konumunda olan ve mal ve
konşimento üzerinde hiçbir sorumluluk üstlenmeyen banka.
COLLECTION Satıcı tarafından
kesilen,genellikle diğer taşıma evrakının eklendiği,ödemenin şekli
için talimatları içeren çek/draft. COMBINATION EXPORT MANAGER Birbirinin
rakibi olmayan birden fazla üreticinin malını ihraç eden firma.
COMBINATION PASSENGER AND CARGO SHIPS
Kombine yolcu ve kargo gemisi.13 veya daha fazla yolcu
kapasiteli gemilerdir. COMBINATION
RATE 2 ya da daha fazla faktörden oluşan oran,ücret.
COMMERCIAL INVOICE Ticari
fatura.İhracatçıyla ithalatçı arasında tüm işlemlerin
kaydedildiği,taşınan mal için düzenlenen evraklara temel teşkil eden
fatura. COMMODITY Yük.Taşınan
mal. COMMODITY RATE Belirli
yük kalemleri için uygulanan taşıma ücretini gösteren basılı tarife.
COMMON CARRIER
Taşıyıcı,nakliyeci.Basılı tarifeler üzerinden mal taşımacılığı yapan
kişi ya da firma. COMMON LAW
Örf ve adete dayanan,yazılı olmayan hukuk. CONCEALED DAMAGE Gizli hasar.İlk tetkikinde
veya malın ambalajı açılmadan fark edilemeyecek hasar. CONFERENCE Aynı rotada hizmet veren armatör
ve gemi sahiplerinin kurduğu ortak kural ve tarifeleri bulunan
birlik. CONFIRMED LETTER OF
CREDIT Teyitli kredi mektubu,Akreditif.Yabancı banka
tarafından düzenlenen,yerel banka tarafından onaylanan kredi
mektubu.Teyitli kredi mektubuna sahip ihracatçı,yabancı alıcı veya
bankasının kusuru bulunsa bile ödeme alma garantisine sahiptir.
CONFIRMING BANK
Onaylayan/keşideci banka.Bir başka bankanın kredi mektubunu teyit
eden ve kredi mektubunda belirtilen evrakın tesliminde ödeme yapmayı
kabul eden banka. CONNECTING
CARRIER İki taşıyıcı arasında bağlantı kuran taşıyıcı
firma. CONSIGNEE
Alıcı,konsiye.Taşıma evraklarında,taşınan malları teslim almakla
yetkili kılınan kişi yada firma. CONSIGNEE MARK Alıcı sembolü.Tanımlama için
paketlerin üzerine konan,genellikle üçgen,daire,kare vb. şekillerle
boşaltma limanını belirten harflerin bulunduğu semboller.
CONSIGNMENT (1) Taşınmak üzere
bir aracının belirttiği yere gönderilen,ancak hala üreticinin hak
sahibi olduğu mal. (2) Malı alıcısına/konsinyeye ulaştırmak için
yüklemek. CONSIGNOR
Konşimentoda malın göndericisi olarak belirtilen kişi. CONSOLIDATION Aynı sevkıyata gidecek farklı
kaynaklardan yüklerin birleştirilmesi. CONSOLIDATOR Konsolide eden,konsolidasyon
hizmeti veren kişi yada firma. CONSTRUCTION DIFFERENTIAL SUBSIDY Yapım
ücret farkı sübvansiyonu. CONSUL Konsolos. CONSULAR DECLERATION Gönderilen ülkenin
konsolosu tarafından onaylanan yük detayları. CONSULAR INVOICE Bazı ülkeler tarafından
istenen,bir konsolosluk yetkilisi tarafından imzalanan
belge.Genellikle malı ithal eden ülkenin gümrüğü tarafından malın
değeri,cinsi ve özelliklerinin tespiti için istenir. CONSULAR VISA Gönderilen ülkenin konsolosu
tarafından evraklara eklenen imza yada mühür. CONSUMPTION ENTRY (CE) ABD'ye ithal edilen
malların deklarasyonu. CONTAINER Konteyner.Çeşitli boy,genişlik ve
yükseklikte,soğutmalı,havalandırmalı,üstü açık,dökme yük için vb.
tipleri bulunan;gemi,uçak,tren ve kamyonla taşınabilen taşıma kabı.
CONTAINER BOOKING Konteyner
rezervasyonu.Konteyner taşımacılığı yapan gemi hatlarında konteyner
için yer rezervasyonu yaptırmak. CONTAINER LOAD Konteyneri doldurmaya
yeterli yük. CONTAINER
MANIFEST Konteyner manifestosu.Konteyner içindeki mal ve
yükleme bilgilerini içeren evrak. CONTAINER POLL Firmalar arasında
konteynerlerin ortak kullanıma açılması sözleşmesi. CONTAINER TERMINAL Konteyner terminali.Dolu
veya boş konteynerlerin istifleme,yükleme,boşaltma,tamir ve
bakımının yapıldığı kara,deniz,demiryolu bağlantıları bulunan alan.
CONTAINER YARD (CY) Konteyner
alanı.Yüklü veya boş konteynerlerin
elleçlendiği,yüklendiği,boşaltıldığı,depolandığı alan. CONTAINERIZABLE CARGO Konteynerde boşluk
bırakmayan ,yer kaybına yol açmayan ekonomik yük. CONTAINERIZATION Değişik taşıma modları
için genel veya özel amaçlı kargonun konteynere yüklenmesi.
CONTRABAND Yasak kargo.
CONTRACT Sözleşme,kontrat.İki
yada daha fazla tarafın bir yükümlülüğü belirli bir değerde belirli
bir süre içinde yerine getirmek üzerinde vardıkları yasal yazılı
anlaşma. CONTRACT CARRIER
Sözleşmeli taşıyıcı.Bir sözleşme dahilinde mal yada yolcu
taşımacılığı yapan kişi yada kuruluş. CONTROLLED ATMOSPHERE Gazların karışımını
kontrol eden bilgisayar kontrollü taşımacılık sistemi. CORNER POSTS Konteynerin köşelerinde
bulunan ve konteynerlerin taşıma aracının üzerine yerleştirilmesi
veya taşıma aracından alınmasını kolaylaştıran dikey çerçeveler.
CORRESPONDANT BANK Muhabir
banka.Yurtdışı bankanın işini idare eden yerel banka. COST,INSURANCE AND FREIGHT (CIF)
Navlun,sigorta,maliyet. Bkz.CIF COUNTERVAILING DUTY Yerel ihracatı
desteklemek için yabancı ithalatçıya uygulanan vergi. CPT "Carriage Paid To" için kısaltma.Taşıma
ücreti ödenmiş olarak-varış yeri belirtilmek suretiyle malların
gidecek yere taşınması için nakliye ücretinin satıcı tarafından
ödenmesi anlamına gelir.Malların taşıyıcıya aktarılmasından sonra
mallarla ilgili kaybetme yada zedelenme riski,ayrıca bu teslim
işleminden sonra meydana gelebilecek her türlü ek masraf alıcı
tarafından ödenir.Eğer malların varış yerine ulaştırılması için
başka taşıyıcılar kullanılıyorsa,malların bunlardan ilk taşıyıcıya
aktarılmasıyla riskte bu taşımacıya geçer.CPT,satıcı tarafından
ihraç çıkış işlemlerinin yapılmasını gerektirir. CROSS MEMBER Konteynerin altına monte
edilen,konteyneri sağlamlaştıran çapraz konstrüksiyon. CU "Cubic " için kısaltma.Metrik sistemde
"Küp" ün kısaltması. CUBE OUT
Bir konteynerin hacminin yasal ağırlık limitlerinin altında dolması.
CUBE FOOT 1,728
inç..büyüklüğündeki hacim ölçüsü."Ayak Küp" olarak da bilinir.
CUSTOMHOUSE Gümrük Ofisi.
CUSTOMHOUSE BROKER Gümrük
komisyoncusu.Müşterisi adına gümrük işlemlerini gerçekleştirmek için
yetkili kılınan yasal aracı. CUSTOMS Gümrük. CUSTOMS BONDED WAREHOUSE Gümrüklü
antrepo.Gümrüklenecek malların konulmasına izin verilen depo alanı.
CUSTOM ENTRY Gümrük girişi.Tüm
ülkelerde ithalatçılardan ülke sınırı dahiline girişine izin
verebilecekleri mallar için bir beyanda bulunması ve ithal malın
gümrük vergilerini ödemesi istenir.İthalatçı gümrük beyanının
taşıyıcının manifestosuyla (özet beyan) aynı olması malın kanunlara
uygun biçimde ithal edildiğini gösterir. CUSTOM INVOICE Gümrük faturası.Ticari
fatura,menşe şahadetnamesi ve kıymet sertifikasındaki tüm verileri
içeren form.Sadece birkaç ülkede istenir ve satıcının ticari
faturası işlevini görür. CUSTOM OF THE
PORT Liman Teamülü.Malın gönderildiği ülke limanlarındaki
taşıma masraflarını etkileyen yerel kurallar ve pratikleri belirtir.
CUT-OFF TIME Tren veya geminin
kalkışından önce yüklerin terminale son teslim tarihi ve saati.
CWT 100 pound biriminde
ağırlık ölçüsü. CY
Bkz."Container Yard".
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
D&H "Dangerous
& Hazardeous" için kısaltma.Tehlikeli ve taşınması özen ve
dikkat isteyen kargo. DAF
"Delivered At Frontier" için kısaltma.Varış yeri belirtilmek
suretiyle sınırda teslim.Belirtilen yerde malların gümrük çıkış
işlemleri tamamlanmış olarak sınırda,ancak bitişik ülkenin gümrük
sınırından önceki belirlenen yerde ve noktada teslime hazır hale
getirilmesiyle satıcının yükümlülüklerinin sona ermesi anlamına
gelmektedir. D.O.T.
"Department of Transport" için kısaltma.ABD Ulaştırma (Taşımacılık)
Bakanlığı. DDC "Destination
Delivery Charge"için kısaltma.Varışta teslim masrafı.Konteyner
büyüklüğüne bağlı olarak birçok kargo tarifesine uygulanan
masraftır.Bu masraf tali masraf olarak temel deniz navlununa
eklenir.Gemiden vinç boşaltmaları,terminal içindeki ağır kamyon
taşımaları ve terminal operasyonları için kapı ücreti dahildir.
DDP "Delivered Duty Paid" için
kısaltma.Malların ithalatçı gümrük resmi ödenmiş olarak teslime
varış yeri belirtilmek suretiyle malların ithalatçı ülkede
belirlenen yerde hazır bulundurulmasıyla,satıcının teslim
yükümlülüğünde yerine getirilmiş olacağını ifade eder.Satıcı
malların giriş işlemleri tamamlanmış olarak tesliminde,gümrük resmi
dahil olmak üzere vergiler ve öteki ücretlendirmeleriyle birlikte
bütün risk ve masrafları üstlenir.EXW satıcı için en az sorumluluk
ifade ederken,DDP en fazlasını ifade eder. DDU "Delivered Duty Unpaid" için
kısaltma.Gümrük resmi ödenmeden teslim malların ithalatçı ülkede
belirlenen yerde hazır bulundurulmasıyla,satıcının teslim
yükümlülüğünü yerine getirmiş olacağını ifade eder.Satıcı,buraya
kadar getirilirken malların masraf ve risklerinden (gümrük
resmi,vergiler ve diğer ödenebilir ithalat ücretleri dışında)
sorumludur.Alıcı,oluşabilecek herhangi artı masrafları ve gümrük
çıkış işlemlerinde yetersizlikten dolayı oluşacak riskleri üstlenir.
DEADWEIGHT Bir geminin
kargo,kuru ve likit yük toplam ton taşıma kapasitesini ifade
eder.Geminin deadweight kapasitesi yüklüyken "yük çizgisine
"batıncaya kadar aldığı su miktarından boşken aldığı su miktarının
ton cinsinden farkı olarak hesaplanır. DEADWEIGHT CARGO Gemi yükleme birimi.40 fit
alana istiflenebilen kargonun ton ağırlığını ifade eder.
DECONSOLIDATION POINT Dağınık
veya konteynere yerleştirilmemiş kargonun teslimat için yeniden
yüklendiği yer. DEFICIT WEIGHT
Eksik tonaj.Olması gerekenden eksik ağırlık. DELIVERY INSTRUCTIONS Teslim
talimatları.Belirtilen adresten malın alınıp dağıtım iskelesine
teslim talimatı.Genellikle bu tip talimatlar ihracatçı tarafından
kara taşımacılığı operatörüne veya kara taşımacılığını tümleyen
demiryolu taşıma operatörüne verilir."Shipping Deliver Order"
(Yükleme Teslim Talimatı) olarak da bilinir. DEMDES "Demurrage/Despatch" için
kısaltma.Malın gemiden yüklemenin veya boşaltmasının öngörülenden
daha hızlı veya daha yavaş gerçekleştirilmesinde ödenen para.
DENSITY Yoğunluk.Beher
metreküp veya başka hacim birimi başına yük ağırlığı. DEPOT,CONTAINER Konteyner Deposu.Boş
konteynerlerin alınıp bırakıldığı boş alan. DEQ "Delivered Ex Quay,(Duty Paid)" için
kısaltma.Rıhtımda teslim.Varış limanı belirtilmelidir.Malların
gümrük giriş işlemleri tamamlanmış olarak,ismi geçen uygun rıhtımın
üzerindeki limanda,DDU'nun yerine getirilmesi manasına
gelir.Satıcının malların teslimine kadar olan gümrük
resimlerini,vergilerini ve diğer ücretleri de içeren tüm masraf ve
riskleri taşıması gerekir. DES
"Delivered Ex Shıp" için kısaltma.Gemide teslim.Varış limanı
belirtilmek suretiyle malları gümrük işlemleri tamamlanmadan,gemi
üzerinde teslim yükümlülüğünü yerine getirmesidir.Satıcı,belirlenmiş
limana gelene kadar geçen sürede mallara gelebilecek riskleri ve
masrafları karşılamak zorundadır. DESTINATION Varış
yeri,istikamet,destinasyon.Taşıyıcının malı alıcı veya acentesine
teslim edeceği yer. DETENTION
1.Verilen müsait zaman dışına taşarak taşıyıcının ekipmanının
gecikmesine sebep olan gönderici veya alıcıya verilen para
cezasıdır.Demurraj yüke,detention ise ekipmana uygulanır. 2.Aracın
ve yükün çeşitli nedenlerle devlet tarafından alıkonulması.
DEVANNING Konteynerin yada
kargo vanının boşaltılması. DF
CAR "Damage-free Car" için kısaltma.Hasara karşı özel
ekipmana sahip yük vagonu. DISCREPANCY
LETTER OF CREDIT İhtilaflı kredi
mektubu/akreditif.Sunulan dökümanlar Kredi Mektubunun
gerekliliklerine uygun olmadığı taktirde "ihtilaflı" olarak muamele
görür.Bankalar ihtilaflı akreditiflerle muamele
gerçekleştiremezler.Durumu alıcı veya satıcıya bildirip talimat
beklerler. DISPLACEMENT
Geminin ağırlığı.Geminin taşırdığı suyun metreküpünün deniz suyunun
ortalama yoğunluğu olan 1,025 ton/m.'e bölünmesiyle hesaplanır.
DIVERSION Transit halindeki
malın veya tüm geminin rotasındaki değişiklik. DIVISION Taşıyıcının ortak yüklemelerden
elde edilen geliri bölüşme uygulaması. DOCK Rıhtım.Kara taşımacılığında bir
endüstriyel bölge veya taşıyıcı terminalindeki yükleme ve boşaltma
platformu. DOCK RECEIPT Rıhtım
irsaliyesi.Malın teslim alındığına dair belge.Çoğunlukla deniz
konşimentosunun hazırlanmasında kullanılır. DOCUMENTS AGAINTS ACCEPTANCE (D/A) Alıcının
ödemeyi yapması halinde evrakın teslimine ilişkin bankaya verdiği
talimattır. DOLLY Konteynerin
ön tarafını destekleyen tekerlek seti.Konteyner bir çekiciye bağlı
olmadığı zaman kullanılır. DOOR TO
DOOR Kapıdan kapıya taşıma.Eşyanın göndericiden alıcıya
kadar tüm taşıma işlemlerinin gerçekleştirilmesi.Evden eve nakliye
olarak da bilinir. DRAFT Bir
tarafın,(drawer-keşideci) bir başka tarafı (drawee-muhatap) yazılı
olarak gönderdiği,muhatabın belirli bir tarihte belirli miktarda
ödeme yapması yönünde koşulsuz talimatıdır. DRAFT,BANK Bir satıcının alıcıya genellikle
bir banka aracılığıyla gönderdiği çek,poliçe ya da senet.
DRAFT,CLEAN Hiçbir evrakın
ekli olmadığı çek,poliçe yada senet. DRAFT,DATE Kabul tarihine bakılmadan
belirli bir tarihte vadesi dolan çek,poliçe ya da senet.
DRAFT,DISCOUNTED Bir kredi
mektubu altındaki kabul edilmiş ve bir banka tarafından iskontolu
olarak satın alınmış vadeli çek,poliçe ya da senet. DRAFT,SIGHT Talep edildiğinde vesaik
karşılığı ödenebilen çek,poliçe ya da senet. DRAFT,TIME Vesaik karşılığında veya kabulü
rücuundan sonra belirli bir tarihte vadesi dolan çek,poliçe ya da
senet. DRAWBAG Bir ithalat
harcının kısmi geri ödemesidir.Geri ödemeler genellikle yapılır
çünkü mallar harcın tahsil edildiği ülkeden yeniden ihraç edilir.
DRAWEE Muhatap.Bir draft'ı
düzenleyen kişi ya da firmadır.Bu nedenle ödemeyi alan taraftır.
DRAYAGE Ağır yük taşıtı ya da
kamyonla yapılan yerel taşımalar için alınan ücret."Cartage" ile
aynı anlamı taşımaktadır. DRSF
"Destination Rail Freight Station" için kısaltma."Varış yeri
demiryolu yük taşıma istasyonu". DRY
CARGO Sıvı olmayan kargo.Genellikle ısı kontrolü
gerekmez. DRY -BULK CONTAINER
Kuru dökme yük konteyneri.Küçük taneli,toz ve katı akışkan malları
dökme halinde taşımak için yapılmış konteyner.Özel bir şasi veya
platforma sahiptir. DUMPING
İndirim,fiyat kırma.Bir malı bir ülkenin ortalama piyasa
fiyatının altında ithal etmeye çalışmaktır.Genellikle ihracatçı
ülkenin sübvansiyonu vardır.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
E.C.M.C.A. "Eastern Central
Motor Carriers Association" için kısaltma.ABD Doğu Yakası Motorlu
Taşıyıcılar Birliği. E.W.I.B.
"Eastern Weighing and Inspection Bureau" için kısaltma.ABD Doğu
Yakası Ağırlık Ölçüm ve Muayene Merkezi. EDGE PROTECTOR Kasa,koli,kutu vb.taşıma
kaplarında metal şeritlerin malın ambalajına zarar vermesini
engelleyen üçgen şeklinde koruyucu. EDI
"Electronic Data Interface" için kısaltma.Elektronik Veri
Değişimi (E.V.D.).Bilgisayar sistemleri arasında ticari bilgi
akışını güvenli biçimde sağlayan veri değişim sistemi. EDIFACT "United Nations Electronic Data
Interchange for Adminstration,Commerce and Transport"için
kısaltma.Yönetim,ticaret ve taşımacılık için elektronik bilgi
alışverişi standartlarını belirleyen kuruluş.Birleşmiş Milletler
tarafından desteklenmiş,geliştirilmiş,Türkiye Gümrüklerinde de
uygulanan ticari elektronik ileti sistemi.UN/EDİFACT olarak da
bilinmektedir. ELEVATING Tahıl
ürünlerinde tahıl asansörleri ile taşınması hizmetine biçilen değer.
ELKINS ACT ABD Kongresi'nin
1903 yılında çıkardığı,yapılan muhasebe uygulamalarında belli
standartlar getiren ve yanlış uygulamalara ceza sistemi uygulayan
kanun. EMBARGO Ambargo.Bir
ülkenin belirli bir ülkeden çıkan tüm mallara ya da menşeine
bakmadan belirli malın taşınmasına getirilen yasak. EMINENT DOMAIN Kamulaştırma.Devletin kamu
yararına özel mülkiyete ait mallara makul bir tazminatla el koyması.
EMPTY REPO Boş konteynerin
taşınması ve bu taşımaya ilişkin kontrat. ENDORSEMENT Ciro.Çek/bono/konşimento gibi
kıymetli evrakın arkasına atılan imza.Ciro,kıymetli evraka konu olan
değerin hamiline devredildiğini gösterir. ENTRY Giriş evrakları.İthal edilen malın
ülke içi pazarlara girişinden önce gümrük işlemlerinin
gerçekleştirilmesi için gümrük tarafından istenen belgeler.
EQUALIZATION Yükleyici ya da
alıcıya,kargoyu konşimento üzerinde belirlenen noktadan farklı bir
yerden teslim almak için verilen resmi izin. EQUIPMENT INTERCHANGE RECEIPT (EIR) Ekipman
değişim belgesi.Konteynerin bir taşıyıcıdan diğerine veya bir
terminalden diğerine taşınması için istenen evrak. ETA "Estimated Time of Arrival" için
kısaltma.Tahmini varış zamanı. ETHYLENE Etilen.Birçok meyve ve sebze
tarafından salgılanan,olgunlaşmayı hızlandıran gaz.Bazı ülkeler
kullanımına sınırlamalar getirmektedir. EX-"FROM" Satış terimi olarak"Bir
yerden"."Ex" ya da "From" ibaresi malın çıkış noktasındaki satış
değerini belirtir.Örn:"ex Factory" malın fabrika çıkış fiyatını
belirtir."Ex Dock" ise malın çıkış limanındaki fiyatını ifade eder.
EX DEC "Shipper's Export
Declaration" anlamında bir terim.Göndericinin İhracat Beyannamesi.
EXCEPTION
İstisnalar.Taşıyıcının kendi terminalinde veya yükleme limanında
malı teslim aldığında görünür zarar veya kayıpları konşimento
üzerine not etmesi. EXIM BANK
"Export-Import Bank" için kısaltma.İthalat ve ihracatı
teşvik etmek için kurulan,ihracatçıya kredi garantisi ve verdiği
ihracat kredilerine geri ödeme sigortası sağlayan kamu bankası.
EXPIRY DATE Vade sonu.Kredi
mektubu,çek,bono,akreditif,tarife vb.için son geçerlilik tarihi.
EXPORT
İhracat,Dışsatım.Belirli bir ülkede üretilmiş,yeniden işlenmiş
malların üçüncü ülkelere satılması. EXPORT DECLERATION İhracat
Beyannamesi.Malların yabancı sevkinden önce devlet tarafından
istenen belge. EXPORT LICENCE
İhracat izin belgesi.Sahibine belirtilen malların,belirtilen yöne
ihracatı gerçekleşmesine izin veren belge. EXPORT RATE Yerel limandan yabancı ülkeye
gönderilen yük için uygulanan fiyat. EXW "Ex Works" için kısaltma.İş yerinde
teslim.Satıcı tarafından,satıcının kendi kuruluşunda (fabrika,depo
vb.)alıcı için malları hazır hale getirmesiyle satıcının
yükümlülüklerinin sona ermesi demektir.Aksi bir hüküm bulunmuyorsa
satıcı,malları alıcı tarafından sağlanan araca yüklemek ya da gümrük
çıkış işlemlerini yerine getirmek zorunda değildir.Malların
satıcının kuruluşundan alınarak istenilen yere götürülmesiyle ilgili
bütün masraf ve riskleri alıcıya aittir.Bu terim,satıcı açısından
asgari yükümlülük içeren bir nitelik taşır.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
F.D.A. "Food
and Drug Administration" için kısaltma.ABD Gıda ve İlaç İdaresi.
FACTOR Faktör.Satış
alacaklarını hesaplamakta kullanılan oran. FAF "Fuel Adjustement Factor" için
kısaltma.Bkz.BAF FAK "Freight
All Kinds" için kısaltma.Genel kargo.Farklı alıcıların mallarının
karma şekilde bulunduğu tam yüklenmiş konteyneri ifade eder.
FALSE BILLING Yükleme
evrakında ağırlık veya navlunun yanlış beyan edilmesi. FAS "Free Alongside Ship" için
kısaltma.Geminin Bordasında Teslim.Belirlenen yükleme limanında
malların gemi doğrultusunda rıhtım ya da mavnaya yerleştirilmesiyle
satıcının teslim yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelir.Bu
andan itibaren mallarla ilişkin herhangi bir kaybolma ya da hasar
ile tüm masraf ve riskler alıcı tarafından üstlenilir. FCA "Free Carrier" için kısaltma.Taşıyıcıya
masrafsız.Malların ihracat işlemleri tamamlanmış olarak alıcı
tarafından belirtilen yerde,onun tarafından belirtilen taşıyıcıya
teslim edilmesiyle birlikte,satıcının yükümlülüğünün de yerine
getirilmiş olması anlamına gelir.Eğer alıcı tarafından teslim için
belirli bir nokta belirtilmemişse,bu durumda satıcı,daha önce
sınırları belirlenmemiş bir alan içinde veya yerde malları
taşıyıcıya devredeceği noktayı kendisi seçebilir. FCL "Full Container Load" için kısaltma.Tek
bir müşteri tarafından doldurulan konteyner. FD "Free Discharge" için kısaltma.Serbest
tahliye. FEEDER SERVICE Uzak
mesafelere gidecek olan kargonun yerel limanlardan merkezi aktarma
limanına tahliyesi hizmeti. FEEDER
VESSEL Aktarma servisleri için kullanılan küçük
kapasiteli kısa mesafe gemileri. FEU
"Forty-Foot Equivalent Units" için kısaltma.40 feet
boyundaki konteyner standardı.20 feetlik konteyner TEU olarak
adlandırılır.2 TEU 1 FEU'ya eşittir. FIATA "Federastion International des
Associations de Trasitaires et Assimillés" için
kısaltma.Uluslararası Freight Forwarder Dernekleri
Federasyonu.Merkezi Zürih'te bulunan,93 ulusal taşımacılık,freight
forwarder,gümrük acenteleri ve lojistik dernek ve federasyonun üye
bulunduğu birlik. FIFTH WHEEL
Kamyonun çekicisini şasiye bağlayan ve kilitleyen yarım daire
şeklinde çelik parça. FIO
"Free In and Out"için kısaltma.Gemiden ve gemiye yükleme ya da
boşaltma için gereken liman masraflarının maliyetlerin içinde
olmadığını ifade eder."Liner In and Out"un tersidir. FIRKIN 1Varilin 1/4'üne eşit hacim ölçü
birimi. FIXED COSTS Sabit
maliyetler.faaliyete bağlı olmayan masraflar.Taşımacılıkta
terminal,depo,antrepo vb.kiraları,emlak vergisi ve diğer sabit
vergiler bu tür masraflardır. FLAT CAR
Tavanı ve duvarları olmayan demiryolu vagonu.
FLAT RACK/FLAT BED CONTAINER
İçine yandan ve üstten mal yüklenebilen kenar ve duvarları olmayan
platform şeklindeki konteyner. FMC
(F.M.C.) "Federal Maritime Commission" için kısaltma.ABD
Ulusal Denizcilik Komisyonu. FOB "Free on Board" için kısaltma.Gemide
masrafsız.Belirtilen yükleme limanında teslim.Satıcının malları
belirtilen yükleme limanında,gemi bordasına teslimi ile
yükümlülüklerinin tamamlamış olduğunu ifade eder.Alıcı bu noktadan
itibaren malların kaybolma ve hasarı ile ilgili tüm masraf ve
riskleri üstlenir.FOB,satıcı tarafından ihraç çıkış işlemlerinin
yapılmasını gerektirir. FOB FREIGHT
ALLOWED FOB satış şartlarına ek olarak alıcının malın
çıkış noktasında gemi bordasına kadar olan dahili taşımayı
üstlenmesi.Bu satış türünde satıcı dahili taşıma masrafını
faturasından düşer. FOB FREIGHT PREPAID
FOB satış şartlarında malın çıkış noktasından gemi
bordasına kadar olan dahili taşımayı satıcının üstlenmesi.FOB
ibaresinin yanına dahili taşıyıcının adı ilave edilir. FOB NAMED POINT OF EXPORTATION FOB satış
şartlarında satıcının belirtilen noktaya kadar malı teslim etme
yükümlülüğünü ifade eder. FOB VESSEL
FOB satış şartlarında satıcının gerçekten gemi bordasına
kadar masrafların ve ihracat dökümanlarını hazırlama yükümlülüğünü
ifade eder. FOR "Free on Rail"
için kısaltma."Demiryolunda teslim"i ifade eden kargo satış terimi.
FORCE MAJEURE Zorunlu
haller.Savaş,doğal afet,deprem vb. gibi sözleşme taraflarının
yükümlülüklerini yerine getirmelerine engel denetimleri dışındaki
olayları özetleyen ifade. FORK
LIFT Palet,kızak ve sandıkların kaldırılıp indirilesi
için kullanılan iş makinesi. FOUL BILL OF
LADING Taşıyıcı tarafından malların hasarlı yüklendiğini
gösteren konşimento."Clean Bill of Lading"in karşıtı. FOUR-WAY PALLET Dört taraftan iş
makinesinin çatallarına girebilecek şekilde dizayn edilmiş olan
palet. FREE ASTRAY Kaybolmuş
bir malın bulunarak doğru destinasyona bedelsiz gönderilmesi.
FREE IN AND OUT (FIO) Geminin
yükleme ve boşaltma masraflarının kiracı veya yükleyici tarafından
ödenmesi durumu. FREE PARTICULAR AVERAGE
(FPA) Sigortalayanın batma,yangın,çarpışma ve karaya
oturma gibi haller dışında kısmi ziyan veya hasarı ödememesi halini
ifade eden bir deniz sigorta terimi. FREE
OUT Geminin boşaltma masraflarının kiracı tarafından
ödenmesi durumu. FREE PORT/FOREIGN TRADE
ZONE Liman Serbest Bölgesi.Gümrükten muaf malların
elleçlendiği liman. FREE TIME
Serbest,ücretsiz süre.Yükleme/boşaltma ekipmanlarının ücretsiz
olarak kullanılabileceği ilave zaman. FREE TRADE ZONE Serbest Ticaret Bölgesi.Bir
ülkenin devleti tarafından yasaklanmamış malların gümrükten muaf
olarak girebileceği liman bölgesi.Bu bölgede mallar
yüklenebilir,depolanabilir,imal edilebilir ve yeniden ihraç
edilebilir. FREIGHT Navlun.Hem
yük hem de tük taşıma bedelini ifade eden terim. FREIGHT BILL Navlun faturası. FREIGHT FORWARDER Taşıma işleri
organizatörü. FREIGHTERS Yük
gemileri.Soğuk hava depolu veya ambalajlı mal
gemileri;konteyner,kısmi konteyner taşıma gemileri ve mavna
taşıyıcıları. FTL "Full Truck
Load" için kısaltma.Tek başına yükleyici ve tek bir alıcı için
yüklenen kamyon. FULL
CONTAINERSHIP Kalıcı konteyner hücreli veya diğer tip
kargolar için boş alanı olmayacak şekilde teçhizatlandırılmış
gemilerdir.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
GATEWAY Geçiş
noktası.Taşımacılık hatları arasında kargonun geçiş yaptığı nokta.
GATT "General Agreement on
Tariffs and Trade" için kısaltma.Ülkeler arasında ticaretin
kolaylaştırılması ve hacmin artırılması için çok taraflı imzalanan
uluslar arası anlaşma.GATT 1994 yılında yerini Dünya Ticaret
Örgütüne (WTO) bıraktı. GBL
"Government Bill of Lading" için kısaltma.Devlet Konşimentosu.
GDSM "General Department Store
Merchandise" için kısaltma.Genellikle kitle üretimi yapan firmaların
mallarının dahil olduğu yükleri ifade eden terim.Bu ifade genellikle
hizmet sözleşmelerinde kullanılır. GENERAL CARGO SHIP Karışık yük
gemileri.Ambalaj şilepleri;otomobil,canlı hayvan,palet ve kereste
taşıyıcıları bu kapsama girer. GENERAL
SET (GEN SET) Soğuk hava tertibatlı (Reefer) konteynere
monte edilen ve transit süresi içersinde soğutmayı sağlayan portatif
jeneratör. GO-DOWN Uzakdoğu'da
malların depolanıp dağıtımının yapıldığı depoya verilen ad.
GOODSNECK Konteynerin traktöre
bağlanması için şasinin yükseltilmiş tarafı. GRI "General Rate Increase" için
kısaltma.Genel fiyat artışı.Genellikle bir konferansa üye deniz hat
taşımacılarının genel taife üzerinde yaptığı zammı ifade eder.
GROSS TONAGE (GT) Gemilerde
(0,2+0,02 Log 10V) şeklinde ampirik formülle yaklaşık olarak
hesaplanan brüt ağırlık (V=Geminin toplam hacmi). GROSS WEIGHT Brüt
ağırlık.Malların,paletlerin,konteynerin,paketlerin ve vagonların
toplam ağırlığı. GROUPAGE
Grupaj,konsolidasyon.Küçük ambalajlardaki parsiyel yüklerin büyük
taşıma kaplarına aktarılarak birleştirilmesi servisi. GVW "Gross Vehicle Weight" için
kısaltma.Brüt araç ağırlığı.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- HARBOR
MASTER Liman Kaptanı.Bir limanda gemilerin
yanaşma,manevra ve demirleme gibi işlerine nezaret eden kişi.
HATCH Bir güverte ambar
kapakları.Kargo girişlerinin yapıldığı ambar ağzı. HAZ MAT "Hazardeous Materials" için
kısaltma.Tehlikeli madde. HEAVY LIFT
CHARGE Bir geminin normal yükleme ekipmanlarının
taşıyamayacağı kadar ağır olan yüklerin kaldırılması için alınan
ücret. HIGH-DENSITY
COMPRESSION Metreküp ağırlığı 14,5 kilogram olan standart
bir pamuk balyasının kompresyonu.Genellikle deniz yoluyla ihraç
edilen pamuk yüklerinde kullanılır. HITCHMENT Bağlama Hizmeti.Değişik yerlerden
gelen,bir göndericiden bir alıcıya tek bir konşimento altında
nakledilen malın parçalarını birleştirme hizmeti. HOPPER BARGE Gemi yükleme ve
boşaltmalarında kullanılan dibi açılır büyük kova biçiminde mavna.
HOUSE-TO-HOUSE Kapıdan kapıya
taşımanın diğer adı. HOUSE TO
PIER Kapıdan iskeleye.Taşıyıcı gözetiminde taşıyıcı
tarafından bir konteynere yüklenen kargo.Kargo ihraç edildiğinde
yabancı varış iskelesinde boşaltılır. HUMPING Bir hareketli demiryolu vagonunu
bir katar oluşturmak amacıyla demiryolu sınıflandırma alanında
hareketsiz demiryolu vagonuyla birleştirme işlemi.Vagonlar yer
çekimi sayesinde bir kamburdan ya da tepecikten uygun raya taşınır.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- IATA "Internatıonal Air Transport
Organisation" için kısaltma.Uluslararası Hava Taşımacılığında Yolcu
ve Kargo Taşımacılığın tariflerini ve yetkilendirilmelerini
denetleyen örgüt. I/A
"Indepedent Action" için kısaltma.Konferans üyelerinden birinin
anlaşmanın genel oran ve kurallarından yola çıkarak başka bir tarife
veya kural yazma hakkıdır. I.C.C "Internatıonal Chamber of Commerce"
için kısaltma.Milletlerarası Ticaret Odası. I.E. "Immediate Exit" için kısaltma.ABD
Gümrüklerinde kullanılan,malların getirildiği ve hemen ABD sınırları
içerisinde taşınmadan ihracat edildiği zaman gümrükleme acil çıkış
formu. I.M.C.O. "Internatıonal
Maritime Consultative Oraganization" için kısaltma.Uluslararası
Denizcilik Danışma Organizasyonu.Tüm ülkelerin katıldığı,tehlikeli
mallar,dökme yük ve genel denizcilik kuralları hakkında tavsiye
kararları alan forum. I.M.D.G.
CODE "Internatıonal Maritime Dangerous Goods Code" için
kısaltma.Uluslararası Denizcilik Tehlikeli Maddeler Kodu (U.D.T.M.
Kodu).IMO tarafından yayınlanan ve tehlikeli maddelerin uluslar
arası taşıma kurallarını ve sınıflandırılmasını belirleyen kurallar.
I.S.O. "Internatıonal
Standarts Organization" için kısaltma.Uluslararası Standardizasyon
Organizasyonu.Donatımdan paketlemeye,etiketleme ve evrak tanzimine
kadar her türlü konuda uluslararası standart oluşturan kuruluş.
I.T. "Immediate Transport"
için kısaltma.Acil Taşımacılık.Taşıyıcı tarafından hazırlanan,taşıma
ABD liman girişinden itibaren başlayarak son varış yerindeki
gümrükleme işlemlerinin yapılmasında kullanılan belge.Taşıma son
varış yerindeki gümrükleme işlemlerini sona erdirir.Aynı zamanda
Aktarma-Girişi olarak adlandırılır. IGLOO Hava taşımacılığında kullanılan ve
uçak gövdesi şeklinde konteyner. IMAGE
PROCESSING Görüntü işleme.Bir şirketin belgelerinden
elektronik fotoğraflar alması ve elektronik ortamda bu fotoğrafların
sistemli olarak depolanması sistemi. IMMEDIATE EXPOTATION Acil ihracat.Bir
limana gelen yabancı malın aynı limandan gümrük vergisi ödemeden
ihraç edilmesini sağlayan kayıt. IMPORT İthalat,dışalım.Yabancı bir ülkede
üretilmiş ürünün ülke gümrük sınırları içine satılmak üzere
alınması. IMPORT LICENCE
İthalat Ruhsatı.Bazı devletlerce üstlenen ve düzenlenen malların
ithalatı için gerekli evrak,lisans. IN
BOND Gümrük vergisi ödenmeden,gümrük kontrolü altında
hareket eden kargo. INBOND
LOGISTICS Tedarik Lojistiği.Ana konuları etkin güzergahın
ve programın belirlenmesi,aksam parçalarının teslim alışında zamanın
programlanması,sevkıyat hareketlerinin uydudan izlenmesi,teslim-alma
noktalarında barkod doğrulaması,tedarikçi koordinasyonu;malzeme
yönetimi ve iade edilebilir konteyner kontrolü olan lojistik yönetim
alanı. IN GATE
Kapıda.Konteynerin taşıyıcıdan tren istasyonunda ya da limanda
indirildiği andaki alım-satım ya da değişim işlemleri. IN TRANSIT Transit halde. INCENTIVE RATE Ayrıcalıklı tarife.Yükleyici
tarafından belirlenmiş hacimden daha fazla hacim fiyat
tarifesi.Normal hacmi aşan bölüm için sunulur. INCOTERMS Milletlerarası Ticaret Odası'nın
(ICC) ticari satış terimleri için kullandığı kısaltmalar
kataloğu.Satıcı ve alıcının taşıma,sigorta ve sorumluluk
masraflarının hangi noktada el değiştirdiğini açıklayan dünyaca
kabul görmüş satış şekilleri.Bu terimler en son 2000 yılında gözden
geçirilmiştir. INDEMNITY BOND
Güvence bonosu.Taşıyıcıya bir zarar vermeden tutma sorumluluğunu
üstlenen anlaşma. INFOPARTNERING Bilgi
ortaklığı.Perakendeciler,toptancılar ve üreticilerin nerede
paylaşımlı "eyleme çevrilebilir bilgi"ye dayalı ortaklıklar
geliştirebileceği ve gerçek-zamanlı iletişim bağlantıları
kurabileceğini gösteren etkin bir tüketici tepkisi öğesi.
INDEPENDENT ACTION Konteyner
taşımacılığında belirli bir hatta bir taşıyıcının kartel dışına
çıkarak konferans dışı daha ucuz taşıma tarifesi uygulaması.
INDEPENDENT TARIFF Bağımsız
tarife.Anlaşmanın ya da konferans sisteminin bir parçası olmayan her
fiyat tarifesi. INDUCEMENT Bir
geminin önceden belirtilen rotasında olmamasına karşılık daha sonra
bu limanda o geminin uğrama masraflarını karşılayacak miktarda yük
çıkması ve bu limanın gemi güzergahına dahil edilmesi. INHERENT VICE Ürünün iç özelliklerini
belirten sigorta ve hukuk terimi.Bazı ürünler iç özelliklerinden
dolayı durdukları yerde yanabilir,bozulabilir ve diğer ürünlere
zarar verebilir.Sigorta poliçeleri bu ürünleri istisnai şartlara
bağlar. INLAND CARRIER Ülke
içi liman ve noktalara taşıma organize eden taşıyıcı.Belirli olmayan
limanlar veya noktalar arası ithalat ya da ihracat trafiğini kontrol
eden taşımacı. INSOURCING İç
kaynak kullanımı.Outshurcing'in tersidir.Kurum içinde
gerçekleştirilen hizmet. INSPECTION
CERTIFICATE Gönderilmekte olan malların kalitesini
ve/veya sayısını onaylamakta olan firma veya SGS ve Lloyd's gibi
bağımsız kuruluşların verdiği sertifika.Bu tip sertifika genellikle
akreditif şartı olarak malların kalitesi hakkında güvence için
istenir. INSTALLMENT SHIPMENTS
Bütünleyici yüklemeler.Bir akreditif şartları altında yükleme
yapılmasıdır.Genellikle müsaade edilen ve verilen zaman içerisinde
yapılmalıdır. INSULATED
CONTAINER Yalıtılmış
konteyner.Duvarlarından,çatısından,tabanından ve kapısından açık
hava,ısı,basınç,nem vb. değişimlerinden korumak için izole edilmiş
konteyner. INSULATED CONTAINER
TANK Yalıtılmış Tank Konteyner.Sıvı,gaz ve kimyevi madde
taşımacılığında kullanılan her türlü atmosfer olayından yalıtılmış
tank biçiminde konteyner. INSURANCE Sigorta. INSURANCE ALL-RISK Muafiyet sınırı olmayan
veya en azda olan sigorta.bu tip sigortalar taşıyıcıya transit
sırasında meydana gelebilecek zararlara en geniş sigorta miktarı
vaat eder."All Risk" kavramı her şeyi kapsadığı şeklinde yanlış
yorumlanmamalıdır."All Risk" sigortalar iyi incelenmeli ve
savaş,sel,deprem gibi durumları kapsayıp kapsamadığı sorulmalıdır.
INSURANCE,GENERAL AVERAGE
Genel Avarya Sigortası.Deniz taşımacılığında gemide kalan kargonun
güvenliği için kargonun bir kısmının bilinçli olarak zarara
uğratılması. INSURANCE
LIQUIDATIONS Hasarlı Ürün Avcıları.sevkıyat sırasında
hasar gören ve sigorta şirketlerince kayıp olarak nitelendirilen
ürünleri satın alma konusunda uzmanlaşmış tali piyasa şirketleri.
INSURANCE,PARTICULAR AVERAGE
Kişisel nakillerde tehlikelere karşı sigortalanmış mallardaki kayıp
için kullanılan deniz sigortası terimi.Kısmi ortalama alınabilir ama
bunun için zararın belirli bir yüzdeden fazla olması gerekir.Bu oran
yükün değerinin genellikle %3-%5'tir. INSURANCE WITH AVERAGE CLAUSE Eğer sigorta
edilmiş kargoya olan zarar % 3'ü veya sigorta edilen malın değerinin
yarısını geçerse bu madde uygulanır.Eğer taşıma aracı yanar,batar
veya çarpışırsa tüm zarar ödenir.Deniz sigortasında ortalama
(avarage) kelimesi kısmi zarar ya da kısmi kayba denilir.
INTEGRATED LOGISTICS
Bütünleşik lojistik.Tüm tedarik zincirinin yönetim tarafından
hammadde tedarikinden mamul ürünün dağıtımına kadar sistem çapında
görülmesidir.İşlevlerin tek tek ayrı ayrı olarak yönetmekten ziyade
tedarik zincirini tek bir varlık olarak oluşturan tüm işlevlerin
yönetilmesi gerekir. INTEGRATED
OPERATOR Bütünleşik işletmeci.Yükün teslim alındığı andan
teslim edildiği ana kadar olan tüm hareket sürecini kontrol eden bir
servis.Daha sıkı bir programlama ve toplam kontrolün daha iyi bir
hizmete götüreceği düşüncesidir."Integrated Operators" daha çok
kendi araçlarını kullanırlar. INTERCHANGE Aktarma yeri/istasyonu.Yükün
hatlar arasında bir taşıyıcıdan diğer bir taşıyıcıya aktarılması.
INTERCHANGE POINT Yükün bir
taşıyıcıdan diğer taşıyıcıya aktarıldığı yer. INTERCOASTAL İki sahil arasındaki deniz
taşıma hizmeti. INTERLINE
FREIGHT Aktarmalı yük.Çıkış noktasından varış yerine iki
veya daha fazla ulaşım hattı üzerinde giden yük. INTERMEDIATE POINT İki taşıma rotasının
arasında bulunan nokta. INTERMODAL Kargo konteynerinin farklı
taşımacılık modları (deniz-kara-tren-hava) arasında hareketi.
INTERMODAL TRANSPORTATION
Intermodal taşımacılık.Malları teslim etmek için birden fazla taşıma
moduna başvurulması.Römorkların-konteynerin demiryolu artı en az bir
başka taşıma şekli ile bu şekilde hareketi. INTERPLANT LOGISTICS Tesis içi
lojistik.Üretim ve depo tesisleri içinde gerçekleştirilen mini
lojistik hareketleri ifade eder. INTERSTATE COMMERCE ABD'de Eyaletler arası
Ticaret.İki veya daha fazla eyaletteki alıcılar ve satıcılar
arasındaki mal alışverişi. INTERSTATE
COMMERCE COMMISSION ABD'de Eyaletler arası Ticaret
Komisyonu.ABD Kongresi'nin eyaletler arası ticaret yapan taşıyıcılar
ile ilgili olarak kabul ettiği kanunları uygulamakla görevli federal
organ.Doğrudan kongreye karşı sorumludur. INTRASTATE COMMERCE ABD'de eyalet içi
ticaret.Alıcı ile satıcı arasındaki tüm işlerin eyalet içinde
yürütülmesi. IN-TRANSIT COMMERCE
(I.T.) Bir limana gelen yabancı malların diğer limana
zabıt altında taşınmasına izin veren vesika.Diğer limanda da ilk
malların yerini alabilen mallar geriye gönderilir. INVENTORY Envanter. INVENTORY COST Envanteri bulundurmanın mali
yükü. INVENTORY TURNOVER Bir
şirketin herhangi bir ürününde yıllık olarak envanterini kaç kere
çevirdiği oranı.Şirketlerin envanter yönetimi başarısında en önemli
kriterdir. INVESTMENT RECOVERY
Yatırımın geri kazanılması. INVOICE 1-Fatura. 2-Denizcilikte alıcıya
gönderilmiş malların sayısını,fiyatını,deniz işlemleri vergilerini
gösteren liste. INWARD FOREIGN
MANIFEST(IFM) Manifesto.Yükün tipi ve miktarı konusunda
tüm detayların belirtildiği belge.Kargo kontrolünün ana
kaynağıdır.Tüm dünya limanlarında istenir. IPI "Inland Point Intermodal" için
kısaltma.Taşıyıcıların yükleme evrakında kullandıkları liman dışı
kara noktalarına denir. IRREGULAR Standart dışı,düzensiz.
IRREVOCABLE LETTER OF CREDIT
Gayrı Kabil-i Rücu Akreditif.Havale alan kimse tarafından tüm
terimler ve şartlar yerine getirilmişse,banka tarafından belirtilmiş
miktarda ödeme garantili akreditif.Bu tip akreditif satıcı ve
alıcının karşılıklı rızası olmadan geçersiz kılınamaz. ISO 9000 ISO 9000 Standardı.Merkezi
Cenevre'de bulunan Uluslar arası Standartlar Örgütü ISO'nun derlemiş
olduğu bir dizi kalite güvence standardı. ISO INTERNATIONAL STANDARTS ORGANIZATION
Uluslar arası Standartlar Örgütü. Bkz.ISO ISSUING BANK Akreditifi açan,alıcının
bankası.Gerekli evraklar teslim edildiği anda bağlı tuttuğu ürün
bedelini satıcıya veya bankasına öder. ISSUING CARRIER Taşıma evraklarını çıkaran
ya da tarife basan taşıyıcı.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
JACKET
Konserve kutusu ve şişelerin etrafına konulan ahşap ya da fiber
koruyucu. JACOB'S LADDER Borda
etmek için kullanılan aracın yanından sarkan ip merdiven.
JETTISON Gemi tehlikede iken
kargo veya alet malzemelerin (jetsam) gemiden atılmasına denir.
JIT "Just in Time" için
kısaltma.Depolama maliyetini en düşük seviyeye getiren envanter
kontrol metodu.Metodun başarıya ulaşması için konteynerlerin
depolama alanına tam zamanında,ne erken ne de geç gelmesi gerekir.
JOINT RATE Birinci taşıma
noktasından diğerine kadar uygulanan fiyat.Bu ulaşım sistemleri
hatlar arasında anlaşılmış ve onaylanmış tek tarifedir.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
KILOGRAM
Kilogram.1000 gr. veya 2.2046 pound eşitliğinde ağırlık
birimi. KING PIN Şasinin ön
tarafına çekiciyle bağlantıyı sağlayan parça. KNOCKED DOWN (KD) Ekonomik bir yükleme
yapmak için yükün yeniden montajlanmak üzere parçalarına ayrılması.
KNOWN LOSS Bilinen
kayıp.Teslimat anında veya öncesinde tespit edilen kayıp.
KT Kilo ton veya metrik
ton.1000 kilo veya 2,204.6 pound
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
L/C "Letter
of Credit" için kısaltma.Akreditif,Kredi Mektubu. LADEN Aracın veya geminin bordasına yüklü
halde. LADING Yüklenen mal ve
yük içeriğini ifade eder. LANDBRIDGE Köprü ülke taşıması.Bir malın
deniz yoluyla ikinci bir ülkenin kara veya demiryolu ile taşınarak
üçüncü ülkelere taşınması.Asya çıkışlı bir malın ABD'de karada
taşınıp deniz yoluyla Avrupa'ya aktarılmasında olduğu gibi.
LANDED COST Bir ürünün taşıma
maliyetleri de dahil,alıcıya toplam maliyeti. LANDING CERTIFICATE Bazı ithalatçı ülkenin
konsoloslukları tarafından gümrüğe tabi mallar için ihraç noktası
veya yerinde düzenlenen sertifika. LANDING GEAR Şasinin ön tarafında çekiciden
ayrıldığında dorseyi dengede tutmaya yarayan parça. LASH "Lighter Aboard Ship" için
kısaltma.Malları kaldırmak boşaltmak için bir vince sahip gemi.
LCL "Less than Container Load"
için kısaltma.Parsiyel yükleme yapılan konteyner.Birden fazla
yükleyici ve/veya birden fazla alıcısı olması gerekir. LESS THA TRUCKLOAD Bkz. LCL LETTER OF CREDIT (LC) Akreditif,kredi
mektubu.Malı ithal eden alıcı adına bir bankanın satıcıya belirli
şartları yerine getirmesi ve belirli belgelerin teslimi şartıyla
belirli miktarda ödeme yapması için verilen yetki. LETTER OF CREDIT-REVOLVING Yenilenen
akreditif.Belli miktardaki dönülmez akreditif,belirlenen bir vade
sonunda aynı miktar için kendini yenilemektedir. LETTER OF CREDIT-TRANSFERRABLE
Devredilebilir akreditif.Lehdarı ödeme yapacak olan
bankadan,akreditifin tamamını veya bir kısmını üçüncü bir şahsa
devretmesini talep edebileceği akreditif türüdür. LETTER OF IMDEMNITY Tazminat mektubu.Temiz
bir konşimento (Clean Bill of Lading) elde etmek için malların
muayenesinde hasar ve zarar tespit edilmesine rağmen bazen
göndericinin imzalayıp taşıyıcıya verdiği belge. LIGHTENING Geminin limana yanaşabilmesi
için demirliyken yükünün bir bölümünü boşaltıp hafiflemesi.
LINE HAUL Hat taşıması.Yerel
servisin dışında bir şehirden diğerine yapılan taşımalardır.
LINER Düzenli olarak belirli
limanlar arasında hat taşımacılığı yapan gemi. LLOYD'S REGISTRY LLOYD Sicili.Gemilerin
tetkik ve sınıflandırılmasını yapan ve böylece sigortacıların ve
diğer ilgili kişilerin sigorta veya kullanıma sunulan gemilerin
kalite ve durumu hakkında bilgilendiren kurum. LOCAL CARGO Yerel yük.Yerel bölgede
taşıyana teslim edilen veya taşıyandan nihai alıcıya teslim eden
yük. LOGISTICS
Lojistik.Müşteri memnuniyetini sağlamak için üretimden tüketime
kadar malların,hizmetlerin ve ilgili bilgilerin etkin ve verimli
akışını ve depolanmasını sağlayan planlayan,uygulayan ve denetimi
yapan tedarik zinciri parçası. LONG
TON Büyük ton.2,204 pound. LONGSHOREMAN Liman işçisi.Limanda gemileri
yüklemek ve boşaltmak üzere görevlendirilen kişi. LOOSE Ambalajsız,paketlenmemiş mal.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- M.M.F.B.
"Middlewest Motor Freight Bureau" için kısaltma.ABD'de Orta Batı
Kargo Ofisi. MALPRACTICE
Yolsuzluk.Taşıyıcı tarafından müşterilere cazip kargolar için
iskonto ya da navlun değer biçilen illegal düşük bedeller.Bu durumda
düşük tarifeden değer biçilen malzemenin içeriği bildirilmez.
MANDAMUS Özel işlemler
yapılabilmesi için mahkemeden gelen karar. MANIFEST Manifesto.Taşıyıcı ve acentesi
tarafından hazırlanan detayların listesini gösteren
belgedir.Gemideki toplam kargonun özet detaylarıdır.Genellikle
gümrük amaçlı kullanılır. MARINE
INSURANCE Deniz sigortası.Deniz riski sonucunda ortaya
çıkabilecek kayıpları kapsamak üzere yapılan akdi bir sigorta
türüdür.Tekne,P&I,Kargo"Hamule" vb.türleri vardır. MARITIME Denizde ya da limanda denizcilik
mahkemesinin yetkisi ile yapılan denizcilik veya ticaret işi.
MARKING Kargo paketlerinin
üzerine tanınmayı kolaylaştırmak için yerleştirilen numara,belge
veya diğer sembollerdir.Mark olarak da bilinir. MARLINESPIKE İşaretlenmiş metal çubuk.Kıyı
halatının bağlanması için kullanılır. MASTER INBOND Amerikan Gümrüğünün,EDI BILGE
sistemi olan AMS altında uyguladığı ve yabancı kargoların Amerika'da
elektronik raporlamasına olanak sağlayan program. MATE'S RECEIPT (Eskiden) Kargonun ikinci
kaptan tarafından imza karşılığında alındığını gösteren
makbuz.Makbuza sahip olan konşimentoya ve değiştirme hakkına
sahiptir. MBM 1000 board
feet.1 MBM 2,265 cm.ye eşittir. MCFS "Master Container Freight Station"
için kısaltma.Ana konteyner kargo istasyonunun
kısaltmasıdır.Bkz.CFS. MEASUREMENT CARGO Temel hacim ölçülerinden
hesaplanarak ücretlendirilen kargo. MEASUREMENT TON 400 feet3 eşitliğinde hacim
birimi. MECHANICALLY VENTILATED
CONTAINER Havalandırmalı konteyner. MOMERANDUM BILL OF LADING Şehir içi
konşimento.Konşimento sureti. METER Metre.Yaklaşık 39,37 inç ve 100 cm.
karşılık gelen uzunluk birimi. METRIC
TONE 2,204.6 pound veya 1000 kg. eşiti ağırlık birimi.
MICROBRIDGE Kargonun çıkış
noktasından yüklenip,nihai olarak boşaltıldığı yere kadar deniz
taşımacısı tarafından sağlanan taşımadır.Bu esnada kargo ve navlun
taşıyıcının sorumluluğundadır. MILE Mil.Kara mili yaklaşık 1609 m.,bir
deniz mili ise yaklaşık 1852 m.dir. MINI
LANDBRIDGE Konteynerin deniz yolu ile taşındıktan sonra
demiryolu veya kamyon ile önceki limana sevk edildiği kombine
taşımacılık sistemi. MINIMUM BILL OF
LADING Konşimento maddelerinden biri.En düşük fiyatın
taşıyıcı tarafından uygulanmasını belirtir.Bu fiyatlandırma her ton
için güncel fiyat ve kesin miktarda olabilir. MINIMUM CHARGE Malın taşınması için değer
biçilen en düşük ücret. MIXED CONTAINER
LOAD Değişik eşyaların konteynere tek yükleme içinde
yüklenmesi. MLB "Mini
Landbridge" için kısaltma.İlgili maddeye bakınız. WODIFIED ATMOSPHERE Gaz karışımlarının
konteyner içinde normal atmosfer basıncına değiştirilmesi.
MT "Metric Ton" için
kısaltma.100 kg'ye eşit ağırlık birimi. MULTIMODAL Kombine sistem.Konteynerin deniz
yolu ile taşındıktan sonra demiryolu veya kamyon ile önceki limana
sevk edilmesi. MULTITANK
CONTAINER İki ya da daha fazla likit tank ihtiva eden
konteyner.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
N.C.I.T.D. "Natıonal Committee
on International Trade Documentation" için kısaltma.ABD Uluslar
arası Ticaret Belgelendirilmesi Ulusal Komitesi. N.M.F.C. "Natıonal Motor Freight
Classification" için kısaltma.ABD'de Ulusal Kara Kargo
Sınıflandırması. N.P.C.F.B.
"North Pacıfıc Coast Freight Bureau" için kısaltma.ABD
Kuzey Pasifik Kıyısı Kargo Ofisi. NAUTICAL MILE Deniz mili.Yaklaşık 1852
metrelik deniz mesafe birimi. NEC "Not Elsewhere Classified" için
kısaltma."Başka yerde sınıflandırılmış" anlamında konşimento terimi.
NEGETIOABLE INSTRUMENTS
Çek,senet,bono veya konşimento gibi ciro edilebilir belgeler.
NES "Not Elsewhere Specified"
için kısaltma."Başka yerde belirtilmemiş" anlamında konşimento
terimi. NESTED Yer ve hacimden
tasarruf sağlayan,bir malın diğeri içinde tamamen gömüleceği şekilde
paketleme. NET TARE WEIGHT Net
dara ağırlığı.Taşıma birimlerinin kendi ağırlığı. NET TONNAGE (NT) Net tonaj.Geminin
sertifikasında yazan net ağırlığıdır.Bazı liman masrafları bu
ağırlık üzerinden hesap edilir. NET
WEIGHT Net ağırlık.Herhangi bir paketleme olmadan malın
özgül ağırlığıdır. NEUTRAL
BODY Üyelerinin deniz konferansı kararlarına uyarak
kendine özgü politika ile vergi ihlallerini inceleyen ve taşıyıcı
belgelerini kontrole almak için kurulan örgüt.İhlaller üyelere rapor
edilir ve önemli cezalar verilir. NO-SHOW Kargonun rezervasyonu yapıldığı
halde denize açılmadan vaktinde yetişememesi ve bu yüzden
yüklenmemesi. NOI "Not
Otherwise Indexed" için kısaltma."Endekste gösterilmemiş" anlamında
konşimento terimi. NOIBN "Not
Otherwise Indexed By Name" için kısaltma."Aksi belirtilmedikçe isim
tarafından gösterilmemiş" anlamında konşimento terimi. NON-DUMPING CERTIFICATE Bazı ülkeler
tarafından gemi ve diğer ürünlerin ucuza satılmasını önlemek için
istenilen belge. NON-VESSEL OPERATING
COMMON CARRIER (NVOCC) Başkasının gemisini kullanan ve
kendi namına konşimento düzenleyen;deniz taşıyıcısından yer alıp
bunları ihracatçılara satan konsolidatör firmalar,taşıma işleri
komisyoncuları.NVOCC konşimento düzenler,tarif yayınlar ve hatta
fiziki taşımayı gerçekleştirmeden taşıma işlerini organize
ederler."Non-Vehicle Operation Common Carrier" olarak da
geçmektedir. NOR "Notice of
Readiness" için kısaltma.Hazırlık mektubu.Geminin yüklenmeye hazır
olduğuna dair bildiri. NOS
"Not Otherwise Specified" için kısaltma."Başka türlü belirtilmemiş"
anlamında konşimento terimi. NOSE Burun.Vagon veya konteynerin ön kısmı.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
O.E.C.D. "Organization of
Economic Cooperation and Development" için kısaltma.Merkezi Paris'te
olan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü".Dünyanın en büyük gayri
safi milli hasılaya sahip ülkelerinin oluşturduğu örgüt.
O.P.I.C. "Overseas Private
Investment Corporation" için kısaltma.ABD'de Denizaşırı Özel Yatırım
Örgütü. OCEAN BILL OF LADING (OCEAN
B/L) Deniz konşimentosu.İhracatçı ile taşıyıcı arasında
taşıma sözleşmesidir.Taşıyıcının malzemeyi aldığının kanıtıdır.Ciro
edilebilir türden ise kargo seyir halindeyken konşimento
satılabilir,alınabilir veya takas edilebilir. ODS "Operating Differential Subsidy " için
kısaltma. ABD hükümeti tarafından taşıma firmalarına verilen nakit
teşvike verilen ad. ON BOARD
Konşimento üzerinde kargonun gemiye yüklendiğini gösteren
ifade.Akreditif şartları gerektiğinde konşimentoda belirtilir.
ON DECK Gemide konşimento
üzerinde kargonun açık güverteye yüklendiğini gösteren ifade.
OPEN ACCOUNT Açık hesap.Malın
yabancı alıcıya ödeme garantisi olmaksızın yüklendiğini gösteren
ticari anlaşma. OPEN INSURANCE
POLICY Açık sigorta poliçesi.Deniz Taşımacılığında bir
ihracatçının belirli bir vadede yapacağı taşımaların tümünü kapsayan
sigorta. OPEN TOP CONTAINER
Yükleme ve boşaltmanın üstten yapılabildiği,üzeri sökülebilir tavan
kapağı olan veya branda ile kaplı konteyner tipi. OPERATING RATIO Taşıyıcının net satışı ile
masraflarının karşılaştırılması.Operasyon verimliliğini ölçmede
başvurulur. OPTIMUM CUBE
Konteyner yüklemesinde erişilen en yüksek hacim. ORDER-NOTIFY (O/N) Malın gümrükten
çekilmeden önce teslimini ifade eden konşimento terimi.Genellikle
akreditifli mallar için geçerlidir. ORFS "Origin Rail Freight Station" için
kısaltma.Kargo treni çıkış istasyonu kısaltması.Malın çıkış tren
istasyonu. ORIGIN Malın
taşınmaya başladığı çıkış yeri. ORIGINAL
BILL OF LADING (OBL) Orijinal konşimento.Taşıyıcı
sözleşmesinin tamamlanması için istenilen imzalı evrak.Konşimentoyu
düzenleyen taşıyıcı evrak üzerine "original" ifadesi koymalıdır.
OS&D "Over,Short or
Damaged" için kısaltma.Yükleme esnasında malın,"fazla,eksi veya
hasarlı" bulunması halinde konşimento üzerine konan ifade.
OUT GATE Konteynerin tren veya
gemi limanından ayrılışındaki işlemler. OVERCHARGE Basılı tarifenin üzerinden
ücretlendirme. OVERHEIGHT
CARGO 8 feet'den daha yüksek olan,dolayısıyla standart
konteynere yüklenemeyen kargo. OWNERCODE
(SCAC) "Standart Carrier Abbreviation Code" için
kısaltma.Bireysel adi taşıyıcıyı tanımlar.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
P&I
"Protection and Indemnity" için kısaltma.P&I sigortası,ortaya
çıkacak yük ve çevre hasarlarının miktarının reasürans şirketleri
tarafından karşılanamayacak kadar büyük miktarlarda olabildiği için
gemi sahibi firmaların bir araya gelerek kurdukları sigorta
klüpleridir.Küçük hacimli yerel taşımalar haricinde tüm uluslararası
deniz taşımalarında gemini P&I sigortası sahibi olması şartı
bulunur. PACKING LIST Taşınan
mal kalemlerinin tek tek birim/adet ve işaretlerinin belirtildiği
ancak değerlerinin yer almadığı liste. PADAG "Please Authorize Delivery Against
Guarantee" için kısaltma."Lütfen garanti karşılığında mal teslimini
sağlayınız".Alıcının elinde orijinal konşimentonun bulunmaması
halinde ilgili acenteye talimat vermesi için kullanılır.
PAIRED PORTS ABD'de uygulanan
bir gümrük programı.Belirlenmiş olan iki gümrük kapısından herhangi
birine giriş evrakları olmadan kargo kabulü yapılabilmesini sağlayan
elektronik sistem. PAPER RAMP
İki noktayı eşitlemekte kullanılan demiryolu rampası. PAPER RATE Herhangi bir yüke uygulanmadığı
için kağıt üzerinde kalmış taşıma ücreti. PARCEL RECEIPT Bir taşıyıcının,tamamen
kurallara ve yasalara uygun olarak,minimum konşimento fiyatının
altında bir ücretle küçük paketleri taşıması halinde yük sahibine
konşimento yerine verdiği evraka verilen ad. PARTIAL CONTAINERSHIP Kısmi konteyner
gemisi.Hem kalıcı konteyner hücreleri hem de parsiyel yük için
bölmeleri olan gemi. PARTIAL
SHIPMENTS Parsiyel yükleme. PARTICULAR AVERAGE Sigorta ile ilgili bir
terim.Prim hesaplamasında kullanılır. PAYEE Belirli bir kıymetli evrakta adına
ödeme yapılacak kişi,alacaklı.Akreditifte alacaklı çek/senet sahibi
ya da bankası olabilir. PER
DIEM Günlük bazda sabitlenmiş bir ücret için Latince
kökenli terim. PERILS OF THE
SEA Denizyolu taşımacılığında taşıyıcının yasal
sorumluluğunun olmadığı riskler. PHYTOSANITARY INSPECTION CERTIFICATE Bitki
Sağlık Sertifikası.Başka bir ülkeye ihraç edilecek bir ürün için ve
bu ülkenin talebi üzerine verilen ve tarım ürününün sağlık açısından
zararlı olmadığını herhangi bir hastalık taşımadığını gösterir
belge. PICKUP Bir yüklemeye
konu olan kargonun yükleyicinin fabrika veya deposundan kamyon ile
teslim alınması. PIER
İskele,rıhtım. PIER TO PIER
Rıhtımdan rıhtıma taşıma. PIGGY
PACKER Konteynerleri demiryolu vagonlarına
indirmeye/bindirmeye yarayan mobil vinç. PIGGYBACK Kamyonun içinde yüküyle birlikte
demiryoluyla taşınmasına verilen ad."Rail Pigs" de denir.
PLACE OF DELIVERY Teslim yeri.
POD "Port of Discharge" veya
"Port of Destination" için kısaltma.Boşaltma Limanı. POINT OF ORIGIN Çıkış (orijin)
yeri.Kargonun yükleyiciden teslim alındığı nokta. POL 1."Port of Loading" için
kısaltma.Yükleme limanı. 2."Petroleum Oil and Lubrications" için
kısaltma.Petrol ve diğer sıvı yakıtlar. POMERENCE ACT ABD'de bir konşimentonun
düzenlenebileceği durumları gösteren kanun. PORT OF DISCHARGE (BILL OF LADING)
Konşimentoda "Boşaltma Limanı" olarak gösterilen yer. PORT OF ENTRY Kargonun boşaltıldığı ve
ithalatçı ülkeye giriş yaptığı gümrük noktası. PORT OF EXIT Kargonun yüklendiği ve ülkeden
çıkış yaptığı gümrük noktası. PRATIQUE
CERTIFICATE İlgili ülkenin sağlık bakanlığı yetkilileri
veya bakanlık tarafından bir geminin üzerindeki geçici karantinayı
kaldırmak üzere verilen evrak.Gemicilik jargonunda "pratika" diye
geçer. PRE COOLING Narenciye
ve benzeri bozulabilir yükler için uygulanan ve kargonun ani ısı
değişimlerinden dolayı bozulmasını engelleyen önceden soğutma
yöntemi. PREPAID (Ppd.)
Yükleyicinin taşıyıcının konşimentoyu serbest bırakmadan
önce yaptığı ön ödemeler. PRO FORMA
INVOICE Proforma fatura.Bir tedarikçi tarafından alıcıya
gönderilen tüm satış şartları,yüklenecek malın cinsi,miktarı ve
değeri belirtilen fatura. PRO
RATE "Orantılı" anlamına gelen Latince bir
terim.Özellikle gemicilikte astarya ve sürastarya hesaplarında
müsaade edilen gün süresi aşıldığı ve önce tamamlandığı taktirde
fark süre hesabında tam gün değil,geçen saat ve dakika oranı ile
hesaplanacağını ifade eder. PROJECT
RATE Bir projeye ait çeşitli malların taşınması için bir
seferde verilen fiyat.Genellikle inşaat projeleri için kullanılır.
PUBLISHING AGENT Ulaşım
hatları tarafından,tarife ve fiyatları veya düzenleme ve kuralları
yayımlama için yetki verilen kişi ya da kuruluş.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
QUARANTINE Karantina.Halkın
sağlığını korumak amacıyla giriş çıkışı izne bağlanan alan.Bir gemi
sağlık nedenleriyle karantinaya alınabilir ve belirli bir bölgeden
demir alması engellenir.Karantinaya alınan gemi üzerine büyük "Q"
harfi bulunan bir bayrak çekilir. QUOTA Kota.Belirli bir süre için ithal
edilebilir mal miktarı. QUOTATION Kotasyon.Bir malın belirli
koşullarda ve belirli fiyatta satma önerisi.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- RAG
TOP Üstü muşamba kaplı açık konteyner. RAIL DIVISION Demiryollarına denizyolu
taşıyıcısı tarafından ödenen taşıma ücreti. RAIL GROUNDING Konteynerin trenden
tahliyesi. RAMP Demiryolu
rampası.Konteynerin yüklenip boşaltıldığı demiryolu
terminali.Eskiden bu işlem vagonların yanaştığı demiryolu rampasında
gerçekleştiği için bu isimle anılıyor.Bu işlem günümüzde vinç ve
diğer kaldırma/boşaltma araçlarıyla gerçekleştiriyor. RAMP YO DOOR Rampadan müşterinin istediği
adrese taşıma. RAMP TO RAMP
Bir demiryolu terminalinden diğerine taşıma. RATE BASIS Fiyatlandırma
esnasında,formüllerin dahilindeki faktörler bütünü. REASONABLENESS Taşıma ücretinde makul
olması prensibi.Milletlerarası Ticaret Odası ve hukuki mevzuata göre
taşıma ücreti taşıyıcıya trafik ve taşıma maliyetinin karşılayacak
ve taşıyıcıya makul bir kar bırakacak seviyede olmalıdır.
REBATE Fiyatların tarifelerin
altında haksız rekabet yaratacak seviyeye indirilmesi. RECONSIGNEMENT Mallar transit haldeyken
konşimento üzerindeki alıcı veya varış limanını
değiştirmek.Bkz.DIVERSION RECOUSE Garantörlerden borç ya da fatura
için hak talep etme. READ
LABEL Alev alabilecek tehlikeli maddelerin üzerine
yapıştırılması gereken kırmızı etiket. REFFER Soğutucu konteyner. RELATED POINTS Bir grup nokta için
fiyatları aynı ya da gruba bağlı olan noktalar. RELAY Sahibi aynı olan taşıma araçları
arasında konteyner nakli. REMITTANCE Para havalesi. RESTRICTED ARTICLES Sınıflandırılmış,belli
koşullar sağlanınca taşınabilir maddeler. REVENUE TON (RT) Bir ton taşıma başına elde
edilen gelir. REVERSE IPI
ABD'nin iç kısımlarında bir yere taşınacak konteynerin doğu
limanlarına bırakılması. RFQ
"Request for quatation" için kısaltma.Aktarma talebi.
RO/RO "Roll on/Roll of
Vessels"için kısaltma.Ro/Ro taşıması.Tekerlekli araçların vinç
olmadan gemiye binebildiği taşıma şekli. ROLL Kargo için bir sonraki gemide yeniden
rezervasyon yapma. ROLLING
Geminin alabandadan alabandaya hareketi. ROLL-ON/ROLL-OF VESSELS Bkz.RO/RO.
RUNNING GEAR Konteyneri
taşımak için kullanılan tamamlayıcı alet. RVNX "Released Value Not Exceeding" için
kısaltma.Taşınan mal bedelinin sınırlandırılması.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
SANCTION
Yaptırım.Bir hükümet tarafından başka bir ülkeye karşı
yapılan bir ambargo SCAC CODE
Bkz."Owner Code". SEA WAYBILL
Deniz konşimentosu.Genellikle şirketin kendi için yaptığı
taşımalarda kullandığı malın gemi bordasına yüklendiğini gösterir
belge. SEA-BEE VESSEL
Asansörlü veya kaldıraçlı gemi.Arka bölümünde su altında kalabilir
ağır iş yüklü hidrolik kaldıraç veya asansör kurulmuş açık deniz
gemileri."See Bee" mavnaları LASH mavnalarından daha
büyüktür."Sea-Bee" sistemleri çok uzun süre kullanılmaz.
SEA PROTEST Bkz.Captain
Protest. SEAWORTHINESS Sefer
uygunluğu,denize elverişlilik.Kullanılış maksadına göre bir geminin
uygunluğu geminin her yönden öngörülen sefer için uygun olması.
SED "Shipper's Export
Declaration" için kısaltma.ABD Ticaret Bakanlığı'nın düzenlediği
taşıtıcı İhracat deklarasyonu. SERVICE 1-Hizmet,servis. 2-Belirli bir
yolculuk yapan ve belirli bir Pazar hizmeti veren gemi filosu.
SERVICE CONTRACT Hizmet
sözleşmesi.Taşıtıcı/gönderici ile taşıyıcı arasında yapılan
sözleşme.Bu sözleşmede satıcı belirli bir süre için taşıyıcıya kargo
sağlamayı ya da navlun ödemeyi taahhüt ederken,taşıyıcı ise belirli
tarife karşılığı göndericiye belirli servis kalitesi,yük yeri ve
seyir süresi garantisi vb. güvenceler sunar.Sözleşmede ayrıca
tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde
başvurulacak yaptırımlar da yer alır. SHEX "Sunday and Holidays Excluded" için
kısaltma.Pazar ve tatil günleri hariç. SHINC "Sunday and Holidays Included" için
kısaltma.Pazar ve tatil günleri dahil. SHIP CHANDLER Gemi malzemecisi.Gemiler için
teçhizat ve araç gereç satan kişi ya da şirket. SHIP DEMURRAGE Gemi ardiye
ücreti.Demuraj/İstarya ücreti.Bir yük geminin geciktiği için taahhüt
edilen bir sürenin aşılmasıyla ödenilen bedel. SHIPMENT Yük.Br göndericinin bir alıcıya
bir seferde gönderdiği,konşimento üzerinde belirtilen kargonun
tamamı. SHIPPER
Taşıtıcı/gönderici/konsinye.Taşınan malın sahibi veya
acentesi. SHIPPERS ASSOCIATION
Taşıyıcılar birliği veya taşımacılık derneği.Taşıyıcıların
menfaatlerini temsil eden kar gütmeyen birlik. SHIPPERS INSTRUCTIONS Taşıtıcı
talimatları.Taşıtıcısının veya acentesinin taşıyıcıya gönderdiği
malın taşınması,teslimi,konşimento biçimi vb. konulardaki
talimatlar. SHIPPER'S LETTER OF
INSTRUCTION FOR ISSUING AN AIR WAYBIL Taşıyıcı veya
freight forwarder acentesinin taşıtıcı namına hava konşimentosu
düzenleyebilmesi ve imzalaması için yetki istediği evrak.
SHIPPER'S LOAD&COUNT
(SL&C) Taşıtıcı Yüklemesi ve Sayımı.Taşıtıcı
tarafından yüklenen ve onaylanan ve taşıyıcılar tarafından kontrol
ve tasdik edilmemiş sevkıyat.Yükleme ve adet sayım bilgileri mal
sahibinin sorumluluğundadır. SHIPPING
ORDER Taşıyıcı talimatı.Taşıyıcının taşıyıcıya malın
gönderilmesine ilişkin emri.Genellikle konşimentonun üçüncü
nüshasıdır. SHIP'S BELL
Kampana.Gemide zaman ölçer.Bir çan sesi her bir yarım saat
içindir.12:30'da bir çan,1:00 de iki,1:30'da üç çan ve böylece 4:00
kadar sekiz çan çalar.4:30'da çerim bir çanla yeniden başlar.
SHORE Destek payandası.Batmayı
veya eğilmeyi önlemek için bir şeyin karşısına veya altına bir direk
veya destek yerleştirmek. SHORT
TON 2000 pound veya 2000 libre.Amerikan tonu olarak da
bilinir. SHIP'S MANIFEST Gemi
özet beyanı/Manifestosu.Belirli bir seferdeki yüklerin detaylarının
yer aldığı liste. SHRINK WRAP
Koruyucu ambalaj.Birkaç ünite etrafında bir zarf içinde ısı
işleminden geçirilmiş ve sıkıştırılmış polietilen veya benzer
malzeme.Palet üzerindeki yükleri korur. SIDE LOADER Yanal yükleyici.Konteyneri
kaldırmak için bir köşesinden kaldırma aparatı yerleştirilmiş bir
kaldırma tamponudur. SIDE DOOR
CONTAINER Yanal kapalı konteyner.Bir arka kapı ve minimum
bir kenar kapıyla donatılmış bir konteyner. SIGHT DRAFT Muhatabın/alıcının başvurusuyla
ödenebilen çek,senet gibi kıymetli evrak. SKIDS Kızak,kalastra.Kutuların altına
yerleştirilen veya paketleri daha yükseğe kaldırmak için
forkliftlerin veya diğer kaldırma ekipmanlarının kolayca
erişmelerini sağlamak için yapılmış takozlar,seri paralel kızaklar.
SLEEPERS Demiryolunda taşınan
içeriği raporlarda yer almamış yüklü konteyner. SPINE CAR Özel konteyner elleçleme
aracı,staker.Mafsallı 5 platformlu otoray taşıt."Stack car"ın
kullanılmasının yükseklik ve ağırlık limitinin sınırlandığı yerlerde
kullanılır. SPOTTING
Konteynerin yüklenip boşaltılacağı yere yerleştirilmesi.
STABILITY 1-İstikrar. 2-Bir
gemiyi alabora olduğunda yükseğe kaldıran veya yukarıya döndüren
kuvvet.En alt kaldırma ağırlığı stabiliteyi artırır.Bir gemi yüksek
stabilitede serttir,düşük stabilitede yumuşaktır. STACK CAR Konteyner elleçleme
aracı,staker.Mafsallı,5 platformlu,konteynerlere çift destek
sağlayan otoray taşıtıdır. STACKTRAIN Raylı konteyner elleçleme
aracı,staker. STANDART INDUSTRIAL
CLASSIFICATION Amerikan hükümeti tarafından kullanılan
ürünlerin ve hizmetlerin açıklandığı bir standart sayısal koddur.
STANDART INDUSTRIAL TRADE
CLASSIFICATION Birleşmiş Milletler tarafından uluslar
arası ticarette kullanılan malların sınıflandırılması için
geliştirilen bir standart sayısal kod. STARBOARD Gemide sancak tarafı.
STATUE OF LIMITATION Zaman
aşım süresi.(Bir taşıma sözleşmesi hakkında) İddialar için mahkemeye
başvurma hakkının dolduğu süre. STC "Said to Contain" için kısaltma.Ambalaj
için kısaltma.Ambalaj içinde gönderici tarafından bulunduğu beyan
edilen mal için taşıyıcı tarafından konşimentoya konulan not.
STCC "Standart Transportation
Commodity Code" için kısaltma.Mal cinsine göre "Standart Nakliye
Kodu." STEAMSHIP CONFERENCE
Gemi Operatörleri Konferansı.Gemi işletmecilerinin taşıma
tarifelerini oluşturmak için oluşturdukları kartel. STEAMSHIP GUARANTEE Gemi teminatı.Bir banka
vasıtasıyla taşıyıcılara çıkartılan bir tazminat;herhangi bir kayba
karşı veya alınan bir partide malların kurtarılmasından kaynaklanan
zararların artmasına karşı taşıyıcılar korur. STERN Geminin arkası.Başın karşıtı.
STEVEDORE Limanlarda yükleme
boşaltma işlemlerini yürüten özel firmalar ve onun işçileri.
STORE-DOOR PICK-UP DELIVERY
Depodan son kullanıcıya hızlı teslim.Taşıyıcının göndericiden malı
teslim alıp nihai tüketim noktasına tüm taşıma hizmetlerini sunması.
STRAIGHT BILL OF LADING Nama
yazılı konşimento.Ciro edilemeyen konşimentolara verilen ad.Emre
yazılı olan doğrudan konsiye/adına çıkarılan ve böylece başka
taraflarca kullanılmayan konşimento.Üzerine "Non-Negociable" (ciro
edilemez) kaşesi veya yazısı konulabilir. STRADDLE CARRIER Konteyner taşıma,yükleme
ve boşaltmalarda kullanılan tekerlekli büyük kamyon. STRIPPING Konteynerden yük
boşaltmak.Bkz.Devanning STUFFING Konteyneri yüklemek. STW "Said to Weight"için
kısaltma.Taşıtıcının ağırlık beyanını kontrol etmeyen taşıyıcı
tarafından konşimentoya konulan not. SUBROGATE Birinin yerine geçme,diğerinin
yerine koymak anlamında sigorta deyimi.Örneğin,deniz sigortasında
tazminatı ödeyen sigortacının parayı ödeyen sigortacının haklarını
kazanması. SUFFERANCE WHARF
Gümrük iskelesi.Gümrüğe tabi malların çıkarıldığı yer.Müşteri
yetkisi ve iştiraklanmış bir iskeledir.Gümrük yetkililerinin hazır
bulunduğu ve gümrük yetkililerince onaylanan iskele. SUPPLY CHAIN Tedarik zinciri.Hammadde
tedarikinden,imalat ve üretime oradan nihai tüketime kadar tüm
aktiviteleri kapsayan lojistik yönetimi sistemi."Just in Time" (tam
zamanında) bir tedarik zinciri yönetimi örneğidir. SURCHARGE Tarifenin üzerinde veya ekstra
ödemeler. SURTAX Ek vergi.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
T&E
"Tranportation and Exportation" için kısaltma.Taşımacılık ve
ihracat.Malın liman girişinden çıkışına kadar olan kargo
hareketlerini kontrol eden gümrük formu. TAIL Kuyruk.Konteynerin veya römorkun arka
tarafı.Burun ya da ön tarafın zıt tarafı. TANKERS Tanker.Ham petrol ve petrol
ürünleri;kimyasal,sıvılaştırılmış gaz (LNG,LPG,şarap,pekmez ve
benzer ürün tankerleri gibi,sıvı kargo taşımak için tanklarla
donatılmış gemilerdir. TARE
WEIGHT Dara ağırlığı.Vagon veya konteyner
taşımacılığında,vagonun veya konteynerin boş ağırlığı. TARIFF Tarife.Taşımacı şirketlerin
uyguladıkları fiyat teklifleri,kurallar. TBN "To Be Nominated" için kısaltma.Henüz
geminin veya diğer taşıma aracının isminin ya da kodunun bilinmediği
zaman konşimentoya konulan not. TELEX Teleks.İletilerin diğer şirketlere
ulaştırılması için kullanılır.Faks veya internet bu sistemin çoğu
yerde yerini almıştır.Ancak uluslar arası ticarette halen mahkemede
tek geçerli yazılı haberleşme yöntemidir. TEMPERATURE RECORDER Isı kayıt cihazı.Kargo
yoldayken konteynerdeki ısıyı kaydeden cihaz. TENDER Fiyat teklifi.Eşya taşımacılığı,araç
parkı veya konteyner yükleme boşaltma için fiyat teklifi.
TENOR Çekte öngörülen
ödemedeki tarih ve vade. TERMINAL Gemi,tren,kamyon veya uçağa
yüklenecek konteynerlerin hazırlanması veya bu araçlardan
indirilecek konteynerin derhal istiflenmesi için tahsis edilmiş
alan. TERMINAL CHARGE Terminal
ücreti.Taşıyıcıların terminal alanlarındaki hizmetler için uygulanan
fiyat. TERMS OF SALE Satış
terimleri.Milletlerarası Ticaret Odası'nın en son 2000 yılında
belirlediği taşımada alıcı ve satıcının sorumlulukların belirten
kargo satış terimleri.Bunlar
EXW,FCA,FAS,CFR,CIF,CPKT,CIP,DAF,DES,DEA,DDU ve DDF'dir.
TEU "Twenty Foot Equivalent
Unit" için kısaltma.20 Feet'lik konteyner. TROUGH RATE Tek fiyat.Çıkış noktasından
nihai varış noktasına kadar ki toplam fiyat. TROUGHPUT CHARGE Konteyner indirme/bindirme
ücreti.Konteynerin,konteyner alanına veya gemiye taşınmasındaki
ücretlendirme. TIME CHARTER
Kontrat süresi.Gemi sahibi ve kiracı arasındaki kira kontratı.Kira
kontratının süresi yıllara göre ya da yapılan gemi yolculuğuna göre
olabilir. TIME DRAFT Çek
vadesi.Vadesi gelmiş çek ya da belirlenmiş süreyi aşmış zaman.
TIR "Transport International
par la Route" için kısaltma.Uluslararası Karayolu Taşımacılık
Anlaşması.Amerika ve Avrupa hükümetleri arasında yapılan uluslar
arası karayolu taşımacılığı anlaşması.Mühürlenmiş konteynerlerin TIR
karneleri göstererek milli sınırları geçmesini sağlar. TL "Trailer Load" için kısaltma.Dolu kamyon
yükü. TOFC "Trailer on Flat
Car" için kısaltma.Bindirmeli taşıma.Açık yük vagonu üzerinde römork
şeklinde taşıma."Piggyback" olarak da bilinir. TON_MILE Mil başına taşınan yükün ton
ağırlığı.Taşımacılıkta gelir ve giderleri karşılaştırmada
kullanılır.1 ton yükün 1 mil taşınmasındaki getiri. TONNAGE Tonaj.100 feet3 ölçüsündeki hacim
birimi. TOP AIR DELIVERY
Konteynerdeki hava sirkülasyonu tipi.Hava sirkülasyon
ünitesinde,havanın konteynerdeki en dip kısma kadar,evaparator
aracılığıyla filtre edilerek oluklardan konteynerin en üst kısmına
kadar ulaştırılmasıdır.Bu tarz akım özel yöntemler içerir.
TOWAGE Yedek gemi
tarifesi.Yedeğe çekilen gemilere uygulanan ücret tarifesi.
TRACTOR Çekici,traktör.Bir ya
da birden çok römorku çeken karayolu aracı. TRADE ACCEPTANCE Ödeme vadesi kabulü.Alıcı
tarafından kabul edilen ödeme zaman veya gün vadesi. TRAFFIC Trafik.Nakil hattı üzerinde taşınan
insanlar veya mallar. TRAMP
LINE Düzensiz hat.Deniz taşıma şirketleri,gemilerini
düzgün ve periyodik rotalarda kullanmaz.Nerede yüklenecek kargo
varsa gemilerinin oraya yönlendirir. TRANSPORT Taşıma,nakliyat.Yükün bir yerden
bir yere nakli. TRANSPORTATION & EXIT
(T&E) Yabancı malların taşınması için bir limana
ulaşması ve aynı ülke üzerinde başka bir limana gümrük vergisi
ödemeden ihracı. TRANSSHIP
Aktarma.Malların bir nakil hattından diğer bir hatta transfer
edilmesi veya bir gemiden diğer bir gemiye nakledilmesi.
TRANSSHIPMENT PORT Aktarma
limanı.Yükün bir taşıyıcıdan başka bir taşıyıcıya aktarıldığı yer.
TRUST RECEIPT Bankanın
himayesi altındaki malların alıcıya devretmesi,kendi himayesinden
çıkarması. TURNAROUND Bekleme
süresi.Deniz ulaşımında,geminin limana ulaşması ve ayrılması
arasındaki zaman. TWIST-LOCK
Kilit.Konteynerleri güvenli bir şasi üzerine oturtmak için
kullanılan dört adet kıvrılabilen süngü şeklindeki aparat.
TWO-WAY PALLET Çift yönlü
palet.Çatallı forkliftlerin sadece iki yanından kavrayabileceği
şekilde dizayn edilmiş palet.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
U.S.CONSULAR
INVOICE ABD Konsolosluk belgesi.Amerika'ya ithal edilmiş
mallara gereken konsoloslukla ilgili belge. UCP "Unıform Customs and Practice for
Dokumentary Credits" için kısaltma.Milletlerarası Ticaret Odası
tarafından yayınlanan,uluslar arası ticaret için en sık kullanılan
ödeme standardı.Akreditif ödemeleri gibi,taşımacılık ve bankacılık
alanındaki yeni değişimleri güncelleyen yayın. UFC "Uniform Freight Classifications" için
kısaltma.Taşımacılık standartları. ULLAGE Aleç.Konteynerin tam dolu
olmadığında mevcut olan boş yer.Boş alan,içi sıvı dolu olan varil
veya tanklarla doldurulamayacak alan. UNCLAIMED FREIGHT Alıcısı tarafından
istenmeyen,soruşturulmayan veya teslim alınmayan yük. UNDERCHARGE Gerçek tutarından daha az
ücretlendirmek. UNIT LOAD
Birim yük.Paletlere,sandıklara yüklenen,taşınmaya hazır
paketler,yükler. UNIT TRAIN
Gidileceği yönü belirlenmiş ya da rotada yapılan değişikliklerde
kullanılmak üzere belirlenmiş yaklaşık 100 adet vagon. UNITZATION Konsolidasyon.Palet gibi,birden
fazla yükü toparlayıp tek parça haline getirmek. UNLOADING Boşaltmak.Gemideki malları
indirmek.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
VALIDATED EXPORT
LICENCE ABD'de "İhracat İzin Belgesi". VALIDATION Konşimentoyu
onaylamak.Konşimentonun doğruluğunu kanıtlamak,belgelemek. VANNING Malın konteynere istiflenmesi.
VARIABLE COST Değişken
maliyetler.Fiyatların kısa zaman içinde yapılan faaliyetlere göre
değişmesi.Örneğin kargoyu ülke sınırları içinde tren veya kamyonla
ulaştırmayı içeren fiyatlar,bazı limanlardaki yapılan işler ve kısa
süre için kiralanan teçhizatların masraflarındaki değişiklikler.
VENTILATED MANIFEST Gemi
manifestosu.Uluslararası taşıyıcı,geminin hem ayrıldığı hem de
vardığı limanda mürettebatın ve içerdiği malların hakkında bilgi
vermek zorundadır.Gemi gümrük beyannamesi konşimento numarası ile
birlikte her yükleme ile ilgili çeşitli detaylar içerir.
VESSEL SUPPLIES FOR IMMEDIATE
EXPORTATION Malların gemiye,uçağa v.b.tek bir
limandan,merkezden yüklenmesini ihracatında aynı limandan veya
merkezden yapılmasını sağlayan gemi. VIZ "İsmen" anlamında Latince bir
kısaltma.Ürünleri gümrük vergilerinde açık bir şekilde belirtmekte
kullanılır.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
WAR
RISK (Sigortacılıkta) Savaş Riski.Herhangi bir savaş
durumunda mallarda olabilecek kayıpların sigortalanması.
WAREHOUSE Depo.Yüklerin kabul
edildiği,konsolidasyonun yapıldığı,sevk edildiği ve stoklandığı
alan. WAREHOUSE ENTRY Depo
giriş belgesi.Depoya yerleştirilen ithal edilmiş malları tanımlamaya
yarayan belge.Görevi,mallar depodayken değil,dağıtım için depodan
çıkartıldığında ve tüketilmeye başlandığı zaman vergilerini
toplamaktır. WAREHOUSE WITHDRAWAL FOR
TRANSPORTATION (WDT) Gümrük antreposundaki ticari
malların,yerine yeni gelen başka malların bir limandan diğer bir
limana taşınması. WAREHOUSE WITHDRAWAL
FOR TRANSPORTATION EXPORTATION Gümrük antreposundaki
malların,bir limandan ihracat için başka bir limana ABD üzerinden
vergi ödemeden taşınması. WAREHOUSE
WITHDRAWAL FOR TRANSPORTATION IMMADIATE EXPORTATION
(WDEX) Gümrük antreposundaki malların,doğrudan vergi
ödemeden ihraç edilmesinin sağlanması. WAREHOUSING Depolama. WAYBILL (WB) Taşıma senedi,konşimento.Deniz
taşımacılığında,taşımacılık hattı tarafından hazırlanan,harekete
başlangıç noktasını,gidilecek yeri,rotayı,malı
göndereni,alıcıyı,gemilerin tasvirini ve ulaştırma servisine
uygulanan ücret miktarını gösteren bir belge.Bu belge beraber veya
posta yoluyla acenteye gönderilir. WEIGHT
AND MESUREMENT Navlunun ağırlığına ve hacme göre
hesaplanması. Ölçü tonu;40 feet3 yada 1 m3. Net ton ve eksik
ton=2000 Ibs Grosston/longton=2,249 Ibs. Metrik ton, kilo ton=2204,3
Ibs. Metreküp=35,314 fit küp.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
YARD
Sınıflandırma, muayene ve depolama alanı. YORK ANTWERP RULES OF 1974 1994'te son
değişiklikleri yapılan,özellikle avaryaya konşimento veya C/P
hükümlerine görene şekilde hesaplanacağına ilişkin kurallar
bütünü.Tarafların anlaşması ile bu kurallar uygulamaya alınmış olup
uluslar arası bir zorlayıcılığı yoktur.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ZULU TIME
Greenwich'e saat ayarı.
|
|
|
|
|
--:-- Üye Firma Girişi --:-- |
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
Eyüp
Lojistik Uluslararası Nak. A.Ş. ::.. |
|
 |
| | |
|
|
|
 |
|
| |
|
Fuar Takvimi & Duyuru Panosu ::.. |
|
|
| | |
|
SON DIŞ
TİCARET FİRMA ÜYELERİ |
Aydemir
Yapı
Malz.
San.
Tic.
Ltd.
Şti. |
Her-kim
Kimya
Paz.
A.ş. |
Ur-sa
Plastik |
Tüm Firmalar
|
|
|
|
|
|
Sitemizi beğeniyor musunuz ? |
|
|
|
|
|